Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

तत्रोद्गमवटस्तस्यास्तत्समाख्यो व्यवस्थितः । ततः प्रभृति सा देवी सुप्रभं प्रकटा स्थिता

tatrodgamavaṭastasyāstatsamākhyo vyavasthitaḥ | tataḥ prabhṛti sā devī suprabhaṃ prakaṭā sthitā

ณ ที่นั้นมี ‘อุทคมวฏะ’ ต้นไทรซึ่งได้ชื่อจากการอุบัติของนางตั้งอยู่; นับแต่นั้นมา พระเทวีทรงประทับอย่างปรากฏ ณ สุปรภา

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
उद्गमवटःthe source-banyan (tree)
उद्गमवटः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउद्गम-वट (प्रातिपदिक; उद्गम + वट)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (उद्गमस्य वटः = banyan of the source)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
तत्समाख्यःbearing that name
तत्समाख्यः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतत्-समाख्य (प्रातिपदिक; तत् + समाख्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (तत्-समाख्यः = so-named); विशेषणम् (उद्गमवटः)
व्यवस्थितःstood/situated
व्यवस्थितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-अव-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—‘stands/was situated’
ततःthen/from that point
ततः:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
प्रभृतिfrom then onward
प्रभृति:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (from then onward)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
देवीthe goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सुप्रभम्splendidly/brightly
सुप्रभम्:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeAdjective
Rootसु-प्रभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (अव्ययीभावार्थे) ‘brightly/splendidly’
प्रकटाbecame manifest
प्रकटा:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-कट (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—‘manifest’
स्थिताremained
स्थिता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—‘remained/stood’

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Udgamavaṭa (Suprabhā)

Type: ghat

Scene: A venerable banyan (Udgamavaṭa) stands at the river’s emergence; the goddess remains visibly manifest at Suprabhā, blessing pilgrims.

U
Udgamavaṭa
S
Sarasvatī
S
Suprabha

FAQs

Manifestation (prakaṭatā) of the divine is anchored to place; remembrance of sacred markers like trees sustains pilgrimage-dharma.

Udgamavaṭa (the emergence banyan) and Suprabha, where Sarasvatī is said to remain manifest.

No explicit ritual is stated; the verse functions as a tīrtha-marker for devotees to recognize the site.