Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 33

आपस्तंब उवाच । अर्धराज्यसमस्तं वा नाहमर्हामि पार्थिव । सदृशं दीयतां मूल्यमृषिभिः सह चिंतय

āpastaṃba uvāca | ardharājyasamastaṃ vā nāhamarhāmi pārthiva | sadṛśaṃ dīyatāṃ mūlyamṛṣibhiḥ saha ciṃtaya

อาปัสตัมพะกล่าวว่า: “ข้าแต่พระราชา ครึ่งราชอาณาจักรหรือทั้งสิ้น ข้าก็มิสมควรรับ จงถวายค่าตอบแทนที่เหมาะสม—จงปรึกษาร่วมกับเหล่าฤๅษี”

आपस्तम्बःĀpastamba
आपस्तम्बः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआपस्तम्ब (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अर्धराज्यसमस्तम्the entire half-kingdom (offer)
अर्धराज्यसमस्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक) + राज्य (प्रातिपदिक) + समस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (अर्धराज्यं समस्तं) इति समाहारः
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अर्हामिdeserve; am worthy of
अर्हामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पार्थिवO king
पार्थिव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
सदृशम्appropriate; fitting
सदृशम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसदृश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मूल्यम्-विशेषण)
दीयताम्let (it) be given
दीयताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, कर्मणि-प्रयोग (Passive imperative)
मूल्यम्price; compensation
मूल्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमूल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ऋषिभिःwith the sages
ऋषिभिः:
Sahakaraka (सह/करण)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
सहtogether with
सह:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे अव्ययम् (preposition/adverb: 'together with')
चिन्तयconsider; think
चिन्तय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

Āpastamba

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Nabhāga

Scene: Āpastamba gently declines even a kingdom, turning toward a gathering of ṛṣis seated in a sacred grove near Prabhāsa; the king stands humbled, ready to accept their measured verdict.

Ā
Āpastamba
N
Nabhāga
Ṛṣis

FAQs

Even immense gifts can be inappropriate; dharma is fulfilled by proportionate giving guided by the collective wisdom of sages.

Prabhāsa-kṣetra, where wise deliberation and ethical restraint are highlighted alongside generosity.

Consultation with ṛṣis is prescribed for determining the proper form and measure of giving.