Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 89

तमात्तं विह्वलं दृष्ट्वा निषीदेत्यब्रुवन्किल । निषादो वंशकर्ता वै तेनाभूत्पृथुविक्रमः

tamāttaṃ vihvalaṃ dṛṣṭvā niṣīdetyabruvankila | niṣādo vaṃśakartā vai tenābhūtpṛthuvikramaḥ

ครั้นเห็นเขาหวาดหวั่นสั่นระริกและว้าวุ่น เขาทั้งหลายจึงกล่าวว่า “จงนั่งลงเถิด” ดังที่เล่ากันมา ด้วยเหตุนั้นเขาจึงเป็นที่รู้จักว่า “นิษาทะ” ผู้สถาปนาวงศ์ และจากวงศ์นั้นเองได้บังเกิด “ปฤถุ” ผู้กล้าหาญทรงเดช

tamhim
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्
āttamovercome/seized
āttam:
Karma (Object-Qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootā-√dā (धातु) → ātta (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; अर्थे: गृहीतम्/आक्रान्तम् (seized/overcome)
vihvalambewildered/distressed
vihvalam:
Karma (Object-Qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootvihvala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) = having seen
niṣīdasit down
niṣīda:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootni-√sad (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्तिसूचक अव्ययम्
abruvanthey said
abruvan:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
kilait is said
kila:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootkila (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) = reportedly/indeed
niṣādaḥNiṣāda (name/tribe)
niṣādaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootniṣāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचनम्
vaṃśa-kartāfounder of a lineage
vaṃśa-kartā:
Karta (Subject-Complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootvaṃśa (प्रातिपदिक) + kartṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचनम्; तत्पुरुषः (वंशस्य कर्ता)
vaiindeed
vai:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (अवधारण/प्रमाण)
tenaby him/thereby
tena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचनम्
abhūtbecame/arose
abhūt:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
pṛthu-vikramaḥPṛthuvikrama (one of broad valor)
pṛthu-vikramaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpṛthu (प्रातिपदिक) + vikrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारयः (पृथुः विक्रमः यस्य)

Narrator (within Prabhāsakṣetra-māhātmya)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A frightened figure is steadied by elders who gesture him to sit; the moment becomes an etiological naming scene, foreshadowing a heroic descendant.

N
Niṣāda
P
Pṛthu

FAQs

Dharma reconstitutes society through ordered lineages and righteous leadership; Pṛthu’s emergence signals restoration after Vena’s adharma.

Prabhāsakṣetra remains the overarching sacred locus; this genealogical account functions as part of its māhātmya narrative fabric.

None.