Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 71

यश्चैनं श्रावयेन्मर्त्यः पृथो र्वैन्यस्य संभवम् । ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्वा न स शोचेत्कृताऽकृते

yaścainaṃ śrāvayenmartyaḥ pṛtho rvainyasya saṃbhavam | brāhmaṇebhyo namaskṛtvā na sa śocetkṛtā'kṛte

และปุถุชนผู้ให้สวดอ่านเรื่องกำเนิดของปฤถุ ไวนยะนี้—เมื่อได้ประนมกราบบูชาพราหมณ์ทั้งหลายแล้ว—ย่อมไม่โศกเศร้าต่อสิ่งที่ทำแล้วหรือยังมิได้ทำ

यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
एनम्this (teaching/story)
एनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रावयेत्should recite/should make (others) hear
श्रावयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु, णिजन्त)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative (to cause to hear)
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पृथोःof Pṛthu
पृथोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वैन्यस्यof Vainya (son of Vena)
वैन्यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवैन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
संभवम्origin/birth
संभवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ब्राह्मणेभ्यःto the Brahmins
ब्राह्मणेभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी/पञ्चमी (dative/ablative), बहुवचन; here: चतुर्थी (to)
नमस्कृत्वाhaving bowed
नमस्कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootनमस् + कृ (धातु)
Formकृदन्त; त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having done)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शोचेत्should grieve
शोचेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशुच् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कृतेin what is done
कृते:
Adhikarana (Sphere/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formकृदन्त-प्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन (कृते/अकृते इति द्वन्द्वार्थे)
अकृतेin what is not done
अकृते:
Adhikarana (Sphere/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअकृत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formकृदन्त-प्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Skanda (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis (frame); also the ‘martya’ patron/listener addressed generally

Scene: A patron (gṛhastha or pilgrim) arranges a recitation; brāhmaṇas seated with manuscripts; the patron bows, and a subtle aura of light lifts the weight of regret from his heart.

P
Pṛthu Vainya
B
Brāhmaṇas
Ś
Śravaṇa/recitation

FAQs

Devotional recitation and respectful alignment with dharma relieve inner burden and remorse, stabilizing the mind.

The promise is attached to the Prabhāsa-kṣetra māhātmya context where this Pṛthu narrative is being taught.

Śrāvaṇa/recitation of the Pṛthu account, preceded by honoring (namaskāra to) Brāhmaṇas.