Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 105

शेषहव्येन यत्पृक्तमभिभूतं गुरोर्हविः । अधरोत्तरस्वारेण जज्ञे तद्वर्णवैकृतम्

śeṣahavyena yatpṛktamabhibhūtaṃ gurorhaviḥ | adharottarasvāreṇa jajñe tadvarṇavaikṛtam

เมื่ออาหุติของอาจารย์ถูกกลบหลังจากปะปนกับเครื่องบูชาที่เหลือ จึงเกิดความวิปริตแห่งเสียง อันเกิดจากการเปล่งเสียงต่ำและสูง ทำให้พยางค์และรูปเสียงแปรเปลี่ยนไป

शेषहव्येनwith the remaining oblation
शेषहव्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक) + हव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (शेषस्य हव्यम्)
यत्which (that)
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम
पृक्तम्mixed
पृक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपृच् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
अभिभूतम्overpowered, dominated
अभिभूतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअभि+भू (धातु)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
गुरोःof the teacher (Bṛhaspati)
गुरोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्
हविःthe oblation
हविः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
अधर-उत्तर-स्वारेणby a low-and-high accent (intonation)
अधर-उत्तर-स्वारेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअधर (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक) + स्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (अधरश्च उत्तरश्च—स्वरः/स्वरेण इति अर्थे)
जज्ञेwas born, arose
जज्ञे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणरूपेण
वर्णवैकृतम्a distortion of sound/phoneme
वर्णवैकृतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + वैकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (वर्णस्य वैकृतम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (contextual attribution for Prabhāsa-khaṇḍa narration)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A preceptor’s oblation is shown being mixed with leftover havis; the air vibrates with visibly ‘warped’ syllables as low/high intonations clash, while sages react to the phonetic distortion.

G
guru

FAQs

Ritual and sacred speech require precision; careless mixing and improper intonation can distort dharma-bearing utterance.

The broader narrative belongs to Prabhāsakṣetra Māhātmya, the glorification of Prabhāsa (Somnātha region), though this verse focuses on a ritual-phonetic etiology.

No direct prescription; it highlights the importance of correct handling of havis (oblations) and proper svara (intonation).