Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

ईश्वर उवाच । उक्तो यदासौ विबुधैः समस्तैरापः पुरा त्वं भुवि भक्षयस्व । यतोऽमराणां प्रथमं हि जाता आपोऽग्रजाः सर्वसुरासुरेभ्यः

īśvara uvāca | ukto yadāsau vibudhaiḥ samastairāpaḥ purā tvaṃ bhuvi bhakṣayasva | yato'marāṇāṃ prathamaṃ hi jātā āpo'grajāḥ sarvasurāsurebhyaḥ

พระอีศวรตรัสว่า: “เมื่อครั้งเขาถูกเหล่าเทวะทั้งปวงทูลเชิญพร้อมกัน เขาทั้งหลายกล่าวแต่กาลก่อนว่า ‘บนแผ่นดินนี้ จงกลืนกินอาปะห์—สายน้ำทั้งหลายเถิด’ เพราะในหมู่อมร อาปะห์บังเกิดก่อนเป็นปฐม เป็นผู้พี่แก่เทวะและอสูรทั้งสิ้น”

ईश्वरःĪśvara (the Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी
उक्तःhaving been told
उक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु)
Formभूतकृदन्त; क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (having been told)
यदाwhen
यदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (when)
असौthat one/he
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
विबुधैःby the gods/wise ones
विबुधैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन
समस्तैःall together/all
समस्तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; विशेषण (of ‘विबुधैः’)
आपःwaters
आपः:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन
पुराformerly
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
भुविon earth/in the world
भुवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन
भक्षयस्वeat/devour
भक्षयस्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदी
यतःsince/from which
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेतुवाचक सम्बन्धबोधक (relative causal: since/from which)
अमराणाम्of the immortals (gods)
अमराणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, बहुवचन
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Kala (Time/Order/काल)
TypeIndeclinable
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग; क्रमवाचक (adverbial accusative)
हिindeed
हि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
जाताःborn/arisen
जाताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु)
Formभूतकृदन्त; क्त-प्रत्यय; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of ‘आपः’)
आपःwaters
आपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
अग्रजाःelder/first-born
अग्रजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअग्रज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of ‘आपः’)
सर्वसुरासुरेभ्यःthan all gods and demons
सर्वसुरासुरेभ्यः:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootसर्व + सुर + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/पञ्चमी), बहुवचन; समासः द्वन्द्व (‘सुराश्च असुराश्च’), पूर्वपद ‘सर्व’ विशेषण; अपादान

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual) / Āpaḥ (as sacred principle)

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Īśvara speaks with authority; behind him, a symbolic vision of primordial waters—vast, shimmering, older than gods and asuras—suggesting cosmic antiquity. Devas appear as a collective petitioning presence.

Ī
Īśvara (Śiva)
V
Vibudha (Devas)
Ā
Āpaḥ (Waters)
S
Sura
A
Asura

FAQs

Purāṇic dharma presents a layered cosmic hierarchy; even ‘elements’ like Waters are treated as primordial and worthy of reverent understanding.

Prabhāsakṣetra is the continuing māhātmya frame, though this verse focuses on cosmic origins rather than a named sub-site.

None; it narrates an instruction given by the Devas within the mythic account.