Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

ईश्वर उवाच । ऋषितोयापश्चिमे तु ऐशान्यां स्थलकेश्वरात् । ब्रह्मणः परमं स्थानं ब्रह्मलोक इवापरः

īśvara uvāca | ṛṣitoyāpaścime tu aiśānyāṃ sthalakeśvarāt | brahmaṇaḥ paramaṃ sthānaṃ brahmaloka ivāparaḥ

พระอีศวรตรัสว่า: ทางทิศตะวันตกแห่งฤษิโตยา และทางทิศอีศานของสถลเกศวร มีสถานอันยิ่งของพระพรหม ประหนึ่งพรหมโลกอีกแห่งหนึ่ง

ईश्वरःĪśvara (Lord)
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
ऋषितोयापश्चिमेto the west of Ṛṣitoyā
ऋषितोयापश्चिमे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootऋषितोया + पश्चिम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ऋषितोयायाः पश्चिमे)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle ‘indeed/but’)
ऐशान्याम्in the north-east
ऐशान्याम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootऐशान्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; दिक्शब्द (direction term)
स्थलकेश्वरात्from Sthalakeśvara
स्थलकेश्वरात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootस्थलक + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्थलकस्य ईश्वरः)
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
परमम्supreme
परमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण
स्थानम्abode/place
स्थानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
ब्रह्मलोकःBrahmaloka
ब्रह्मलोकः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootब्रह्म + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः लोकः)
इवlike
इव:
Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक निपात (comparative particle ‘like’)
अपरःanother/second
अपरः:
Karta (Subject-complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेयविशेषण (predicative)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Brahmā’s Paramam Sthānam (Unnata-sthāna)

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Īśvara provides a pilgrim’s map: a sacred watercourse named Ṛṣitoyā, the Śiva shrine Sthalakeśvara, and between them—by west and northeast bearings—the radiant Brahmā-sthāna, likened to Brahmaloka.

Ī
Īśvara (Śiva)
Ṛṣitoyā
S
Sthalakeśvara
B
Brahmā
B
Brahmaloka

FAQs

The Purāṇa sacralizes geography—specific directions and landmarks become a map for encountering divine presence and merit.

Brahmā’s supreme abode at/near Unnata-sthāna in Prabhāsa Kṣetra, located relative to Ṛṣitoyā and Sthalakeśvara.

None directly; it provides location guidance for pilgrims seeking Brahmā’s sacred station.