Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 53

ततस्ताभिस्तु सा प्रोक्ता देवी तत्र सरस्वती । नैतत्ते वचनं युक्तं वक्तुमेवंविधं मुखम्

tatastābhistu sā proktā devī tatra sarasvatī | naitatte vacanaṃ yuktaṃ vaktumevaṃvidhaṃ mukham

แล้ว ณ ที่นั้น พระเทวีสรัสวตีตรัสแก่พวกนางว่า “ถ้อยคำเช่นนี้ไม่สมควรแก่พวกเจ้า; และปากเช่นพวกเจ้าก็มิพึงเปล่งวาจาอันเลวร้ายเช่นนี้”

ततःthen/thereupon
ततः:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
ताभिःby them
ताभिः:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; सर्वनाम
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
प्रोक्ताwas addressed/said (to)
प्रोक्ता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (kta); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोग
देवीthe goddess
देवी:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
एतत्this
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
तेyour
ते:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
वचनम्statement/word
वचनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
युक्तम्proper/appropriate
युक्तम्:
Kriya (Predicate complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (kta); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण
वक्तुम्to say
वक्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); क्रियार्थक
एवंविधम्of such a kind
एवंविधम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएवं (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (एवं विधम् = of such a kind)
मुखम्mouth/face
मुखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Sarasvatī

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Sarasvatī addresses the Surabhīs with composed authority; her gesture is instructive (abhaya/teaching mudrā), emphasizing that noble mouths should not utter ignoble words.

S
Sarasvatī

FAQs

Purity and restraint of speech (vāk-saṃyama) are part of dharma; harsh or improper words are unbecoming, especially in sacred contexts.

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsatīrtha region), presented as a sacred setting where divine and ethical instruction unfolds.

No explicit ritual is prescribed here; the verse emphasizes ethical discipline—right speech—as a dharmic practice.