Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 55

ईश्वर उवाच । महाकाल स्वरूपेण स्थित्वा तीर्थे महोदये । नाशयिष्यामि शत्रून्वः सम्यगाराधितो ह्यहम्

īśvara uvāca | mahākāla svarūpeṇa sthitvā tīrthe mahodaye | nāśayiṣyāmi śatrūnvaḥ samyagārādhito hyaham

พระอิศวรตรัสว่า “เราสถิต ณ มโหทัยตีรถะในรูปมหากาล เมื่อมีการบูชาเราโดยชอบแล้ว เราจักทำลายศัตรูของพวกเจ้า”

ईश्वरःIshvara (the Lord)
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्-पुंलिङ्ग, विभक्तिः-प्रथमा, वचनम्-एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलकारः-लिट् (Perfect), पुरुषः-प्रथम, वचनम्-एकवचन, परस्मैपदम्
महाकालMahākāla
महाकाल:
Compound member
TypeNoun
Rootमहाकाल (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्-पुंलिङ्ग; समास-पूर्वपद-रूपम् (in compound context)
स्वरूपेणin the form (as)
स्वरूपेण:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootस्वरूप (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्-नपुंसक, विभक्तिः-तृतीया (3rd/instrumental), वचनम्-एकवचन
स्थित्वाhaving remained
स्थित्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formकृदन्तः-क्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having stood/remained)
तीर्थेat the sacred ford/place
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्-नपुंसक, विभक्तिः-सप्तमी, वचनम्-एकवचन
महोदयेat Mahodaya (the great holy place)
महोदये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहोदय (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्-पुंलिङ्ग, विभक्तिः-सप्तमी, वचनम्-एकवचन; ‘तीर्थे’ इत्यस्य विशेषण-भावः (locative apposition)
नाशयिष्यामिI will destroy
नाशयिष्यामि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनश् (धातु) णिच् (causative) → नाशय्; उपसर्गः- (none)
Formलकारः-लृट् (Future), पुरुषः-उत्तम (1st), वचनम्-एकवचन, परस्मैपदम्; णिजन्त (causative): ‘I will cause to perish/destroy’
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्-पुंलिङ्ग, विभक्तिः-द्वितीया, वचनम्-बहुवचन
वःof you / for you
वः:
Sambandha (Genitive/beneficiary)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; विभक्तिः-षष्ठी (genitive) / चतुर्थी (dative) बहुवचन-एकादेश (enclitic ‘of you/for you’)
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषण (adverb: properly)
आराधितःworshipped/propitiated
आराधितः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootराध् (धातु) उपसर्गः-आ → आराधित (कृदन्त, क्त)
Formकृदन्तः-क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); लिङ्गम्-पुंलिङ्ग, विभक्तिः-प्रथमा, वचनम्-एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्
हिindeed/for
हि:
Nipata (Emphasis/Reason)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम्; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक-निपात (particle: for/indeed)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; विभक्तिः-प्रथमा, वचनम्-एकवचन

Īśvara (Śiva/Maheśvara)

Tirtha: Mahodaya Tīrtha

Type: tirtha

Listener: Brāhmaṇas

Scene: Īśvara manifests as Mahākāla at a tīrtha—dark-hued, powerful, time-transcending—standing near sacred waters; brāhmaṇas worship with lamps and bilva leaves as the Lord promises to destroy their enemies.

Ī
Īśvara
Ś
Śiva
M
Mahākāla
M
Mahodaya Tīrtha
P
Prabhāsakṣetra

FAQs

Proper worship (ārādhana) of Śiva at a sacred locus yields dharmic protection—removing obstacles symbolized as enemies.

Mahodaya Tīrtha within Prabhāsakṣetra (Prabhāsa region).

Sincere and correct ārādhana (worship/propitiation) of Mahākāla-Śiva at Mahodaya Tīrtha.