Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

ईश्वर उवाच । शृणु देवि यथा जाता तस्मिन्क्षेत्रे सरस्वती । यतश्चैव समुद्भूता सर्वपापप्रणाशिनी

īśvara uvāca | śṛṇu devi yathā jātā tasminkṣetre sarasvatī | yataścaiva samudbhūtā sarvapāpapraṇāśinī

พระอีศวรตรัสว่า: “จงฟังเถิด โอ้พระเทวี—พระสรัสวตีบังเกิดและมาสถิตในเขตศักดิ์สิทธิ์นั้นได้อย่างไร และทรงอุบัติจากแหล่งใด พระนางผู้ทำลายบาปทั้งปวง”

īśvaraḥĪśvara (Lord)
īśvaraḥ:
Karta (Speaker/subject of ‘said’)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Speech verb)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
śṛṇulisten
śṛṇu:
Kriya (Command)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
deviO Goddess
devi:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
yathāhow/in what way
yathā:
Kriya-viseshana (Manner/relative adverb)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formप्रकार/उपमानवाचक-अव्यय (how/as)
jātāwas born/arose
jātā:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootjan (धातु) → jāta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (agreeing with sarasvatī)
tasminin that
tasmin:
Adhikarana (Locative)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम
kṣetrefield/holy place
kṣetre:
Adhikarana (Locative)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
sarasvatīSarasvatī
sarasvatī:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
yataḥfrom which/whence
yataḥ:
Hetu/Source marker
TypeIndeclinable
Rootyataḥ (अव्यय)
Formहेतुवाचक/प्रश्न-सम्बन्ध-अव्यय (relative adverb: from which/whence; hence)
caand
ca:
Connector
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
evaindeed
eva:
Emphasis
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
samudbhūtāarose/originated
samudbhūtā:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootsam + ud + bhū (धातु) → samudbhūta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (agreeing with sarasvatī)
sarvapāpapraṇāśinīdestroyer of all sins
sarvapāpapraṇāśinī:
Visheshana (Qualifier of sarasvatī)
TypeAdjective
Rootsarva + pāpa + praṇāśinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—सर्वेषां पापानां प्रणाशिनी (षष्ठी-तत्पुरुषः)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Sarasvatī at Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: Śiva begins the authoritative narration: ‘Listen, Devī…’ with Sarasvatī envisioned as a radiant river-goddess whose waters wash away darkness and sin in the Prabhāsa landscape.

Ī
Īśvara (Śiva)
D
Devī (Pārvatī)
S
Sarasvatī
K
Kṣetra (Prabhāsa Kṣetra)

FAQs

Sacred rivers and kṣetras are portrayed as instruments of purification; hearing their origin with faith is part of tīrtha-dharma.

Prabhāsa Kṣetra, where Sarasvatī is being described as manifesting.

No direct prescription here; it is an invitation to śravaṇa (devotional listening) of the tīrtha’s greatness.