Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

ततः कालेन महता ते सर्वे मुनिपुंगवाः । ध्यानात्त्रिलोचनस्यैव अदृष्टे तु महेश्वरे

tataḥ kālena mahatā te sarve munipuṃgavāḥ | dhyānāttrilocanasyaiva adṛṣṭe tu maheśvare

กาลเวลาผ่านไปเนิ่นนานแล้ว เหล่ามุนีผู้ประเสริฐทั้งปวง—แม้พระมหेशวรยังมิได้ปรากฏแก่เขา—ก็ด้วยสมาธิภาวนาแด่พระตรีเนตรเพียงอย่างเดียว จึงบรรลุสภาวะอัศจรรย์

ततःthereafter
ततः:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रत्ययान्त)
Formदेश-कालवाचक-अव्ययम् (adverb: then/thereafter)
कालेनby time
कालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचनम्; करणम् (by time)
महताgreat, long
महता:
Karana (Instrument qualifier/करण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘कालेन’)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) बहुवचनम्; सर्वनाम
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘ते’)
मुनिपुंगवाःforemost sages
मुनिपुंगवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि + पुंगव (प्रातिपदिके; समासः)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘मुनीनां पुंगवाः’ (best among sages)
ध्यानात्from (their) meditation
ध्यानात्:
Apadana/Hetu (Source/Cause/अपादान-हेतु)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी (5th/Ablative) एकवचनम्; हेतौ/अपादानम् (from/through meditation)
त्रिलोचनस्यof the three-eyed one
त्रिलोचनस्य:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रि + लोचन (प्रातिपदिके; समासः)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/Genitive) एकवचनम्; बहुव्रीहिः ‘यस्य त्रीणि लोचनानि सः’ (epithet of Śiva)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपातः (particle: only/indeed)
अदृष्टेwhen (he) was not seen
अदृष्टे:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअ + दृश् (धातु) (क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle) ‘not seen’; सति-सप्तमी-प्रायः
तुbut
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-निपातः (particle: but/indeed)
महेश्वरेin/with Mahēśvara (Śiva)
महेश्वरे:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमह + ईश्वर (प्रातिपदिके; समासः)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्; सति-सप्तमी-सम्बन्धः ‘महेश्वरे (सति)’

Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this excerpt)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (typical frame)

Scene: A circle of aged sages seated in deep meditation within the sandy-coastal sacred landscape of Prabhāsa; Śiva not yet visible, but an unseen radiance suggests Trilocana’s presence.

T
Trilocana (Śiva)
M
Maheśvara (Śiva)

FAQs

Even without immediate divine vision, steadfast meditation on Śiva matures and yields spiritual transformation.

Prabhāsa-kṣetra, where the sages persevere in dhyāna awaiting Śiva’s grace.

Dhyāna (meditation) upon Trilocana/Śiva as a sustained practice.