Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गंगां त्रिपथगामिनीम् । संगालेशादथैशान्यां धनुषां सप्तके स्थिताम्

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi gaṃgāṃ tripathagāminīm | saṃgāleśādathaiśānyāṃ dhanuṣāṃ saptake sthitām

อีศวรตรัสว่า: “แล้วแต่จากนั้น โอ้มหาเทวี พึงไปยังคงคาผู้ไหลไปในสามภพ (ตรีปถคามินี) นางตั้งอยู่ทางทิศอีศานจากสังคาเลศะ ห่างออกไปเจ็ดคันธนู”

ईश्वरःĪśvara (Lord Śiva)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana/Desha-Kala (Context: time/place)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘thereafter/from there’
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
गङ्गाम्Gaṅgā
गङ्गाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
त्रिपथगामिनीम्going in three paths (heaven/earth/netherworld)
त्रिपथगामिनीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि + पथ + गामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier) गङ्गाम्
सङ्गालेशात्from Saṅgāleśa
सङ्गालेशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootसङ्गालेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
अथthen; and next
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/समुच्चयार्थक (sequencing particle)
ऐशान्याम्(to) Īśānī / the northeastern (direction/region)
ऐशान्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऐशानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
धनुषाम्of bows (dhanuṣ)
धनुषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
सप्तकेin the set of seven
सप्तके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसप्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
स्थिताम्situated; standing
स्थिताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (प्रत्यय) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier) ऐशान्याम्/गङ्गाम् (contextual)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Gaṅgā (Tripathagā) of Prabhāsa

Type: ghat

Listener: Mahādevī/Pārvatī

Scene: Śiva instructs Pārvatī; a stylized map-like landscape shows Saṅgāleśvara shrine and, to its northeast, a shining river labeled Gaṅgā; pilgrims walk the short measured distance.

G
Gaṅgā (Tripathagā)
S
Saṅgāleśa/Saṅgāleśvara
M
Mahādevī

FAQs

Sacred geography is itself a dharmic map—knowing where to go is framed as part of pilgrimage discipline.

The Tripathagā Gaṅgā tīrtha located northeast of Saṅgāleśvara in Prabhāsa Kṣetra.

Undertaking yātrā to the Gaṅgā tīrtha as the next step in the pilgrimage sequence.