Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सुकन्यासर उतमम् । यत्राश्विनौ निमग्नौ तौ च्यवनेन सहांबिके । समानरूपो ह्यभवच्च्यवनो यत्र सोऽश्विना

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi sukanyāsara utamam | yatrāśvinau nimagnau tau cyavanena sahāṃbike | samānarūpo hyabhavaccyavano yatra so'śvinā

อีศวรตรัสว่า: “แล้วแต่บัดนั้น โอ้มหาเทวี พึงไปยังสระสุกัญญาอันประเสริฐ; โอ้อัมพิกา ณ ที่ซึ่งอัศวินทั้งสองได้ดำลงพร้อมกับจยวะนะ และ ณ ที่นั้นจยวะนะก็ได้รูปโฉมเสมอด้วยอัศวิน คือเยาว์วัยและรุ่งเรืองดุจรัศมี”

īśvaraḥĪśvara
īśvaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (ईश्वर प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (ततः अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनन्तरार्थक क्रियाविशेषण
gacchetshould go
gacchet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (गम् धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
mahādeviO great goddess
mahādevi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (महा) + devī (देवी)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारयः
sukanyāsaraḥthe lake of Sukanyā
sukanyāsaraḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsukanyā (सुकन्या प्रातिपदिक) + saraḥ (सरस् प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुकन्यायाः सरः)
uttamamexcellent, best
uttamam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (उत्तम प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (सरः)
yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (यत्र अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-सम्बन्धबोधक (relative adverb)
aśvinauthe Aśvins (twin gods)
aśvinau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootaśvin (अश्विन् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन
nimagnauimmersed, submerged
nimagnau:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnimagna (निमग्न कृदन्त-प्रातिपदिक; √maj मज्ज्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) विशेषणम् (अश्विनौ)
tauthose two
tau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; निर्देशार्थक
cyavanenawith Cyavana
cyavanena:
Sahakari/Instrument (करण/सह)
TypeNoun
Rootcyavana (च्यवन प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
sahatogether with
saha:
Sahārtha (Association/सह)
TypeIndeclinable
Rootsaha (सह अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक उपसर्गसदृश (postposition)
ambikeO Ambikā
ambike:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootambikā (अम्बिका प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
samānarūpaḥof the same form
samānarūpaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamāna (समान) + rūpa (रूप)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (च्यवनः); तत्पुरुषः (समानं रूपं यस्य)
hiindeed
hi:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (हि अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
abhavatbecame
abhavat:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
cyavanaḥCyavana
cyavanaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootcyavana (च्यवन प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (यत्र अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-सम्बन्धबोधक
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
aśvināwith an Aśvin / by the Aśvins
aśvinā:
Sahakari/Instrument (करण/सह)
TypeNoun
Rootaśvin (अश्विन् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; साधन/सहभावे (by/with an Aśvin)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Sukanyā-saras / Kanyā-saras

Type: kund

Listener: Mahādevī / Ambikā (Pārvatī)

Scene: At a luminous lake within Prabhāsa, the twin Aśvins stand radiant as Cyavana emerges youthful from the waters; Devī is addressed as Ambikā while Īśvara narrates the tīrtha’s marvel.

Ī
Īśvara (Śiva)
M
Mahādevī/Ambikā
S
Sukanyā-saraḥ (Sukanyā Lake)
A
Aśvins
C
Cyavana

FAQs

Sacred waters linked to ṛṣis and divine physicians (Aśvins) signify renewal—bodily and spiritual—through tīrtha-sevā.

Sukanyā-saraḥ (Sukanyā Lake), a tīrtha in Prabhāsa Kṣetra associated with Cyavana and the Aśvins.

Pilgrimage instruction: ‘one should go’ to Sukanyā Lake; bathing/immersion is implied by the narrative of the Aśvins and Cyavana.