Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 125

सरस्वती च सावित्री वेदमाता विभावरी । संनिधानं कुरुष्वात्र तीर्थे पाप प्रणाशिनि । सर्वेषामेव तीर्थानां मंत्र एष उदाहृतः

sarasvatī ca sāvitrī vedamātā vibhāvarī | saṃnidhānaṃ kuruṣvātra tīrthe pāpa praṇāśini | sarveṣāmeva tīrthānāṃ maṃtra eṣa udāhṛtaḥ

พระสรัสวตีและพระสาวิตรี—มารดาแห่งพระเวท ผู้รุ่งเรือง—ขอจงสถาปนาพระสถิตอยู่ ณ ที่นี่ ในตีรถะผู้ทำลายบาปนี้เถิด มนตร์นี้ได้ประกาศไว้สำหรับตีรถะทั้งปวง

सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
Sambodhana/Āmantraṇa (Invocation/Addressed deity)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सावित्रीSāvitrī
सावित्री:
Sambodhana/Āmantraṇa
TypeNoun
Rootसावित्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वेदमाताmother of the Vedas
वेदमाता:
Sambodhana/Āmantraṇa
TypeNoun
Rootवेद + माता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
विभावरीVibhāvarī (night/illuminating one)
विभावरी:
Sambodhana/Āmantraṇa
TypeNoun
Rootविभावरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
संनिधानम्presence; proximity
संनिधानम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootसंनिधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
कुरुष्वdo; make
कुरुष्व:
Kriyā (Predicate/Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (Location)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
तीर्थेin the sacred ford/place of pilgrimage
तीर्थे:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
पापof sin
पाप:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन (Genitive/6th) (समासार्थे)
प्रणाशिनिO destroyer (of sin)
प्रणाशिनि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootप्र + नाशिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
तीर्थानाम्of the tīrthas
तीर्थानाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
मन्त्रःmantra
मन्त्रः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एषःthis
एषः:
Viśeṣaṇa (Qualifier of mantraḥ)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उदाहृतःhas been uttered/declared
उदाहृतः:
Kriyā (Predicate; passive)
TypeVerb
Rootउद् + आ + हृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Śiva (teaching tīrtha-invocation within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha: Sarva-tīrtha āvāhana-mantra (Sarasvatī–Sāvitrī)

Type: tirtha

Scene: Sarasvatī with vīṇā and Sāvitrī/Gāyatrī as radiant devī appear above the tīrtha, pouring light into the water; the pilgrim chants the āvāhana for their saṃnidhāna.

S
Sarasvatī
S
Sāvitrī
V
Veda-mātā
T
Tīrtha
P
Prabhāsa

FAQs

Sacred rites are strengthened by invoking divine śakti and Vedic power (Sarasvatī/Sāvitrī) to make the tīrtha spiritually present and sin-destroying.

While spoken in the Prabhāsa context, the verse explicitly frames the mantra as applicable to all tīrthas.

Invoke Sarasvatī/Sāvitrī to establish saṃnidhāna (presence) in the tīrtha; the text calls this a general mantra for tīrtha rites.