Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि स्थानं गंगापथेति च । यत्र गंगा महास्रोता गंगेश्वरः शिवस्तथा

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi sthānaṃ gaṃgāpatheti ca | yatra gaṃgā mahāsrotā gaṃgeśvaraḥ śivastathā

พระอีศวรตรัสว่า “ต่อจากนั้น โอ้มหาเทวี พึงไปยังสถานที่ชื่อว่า ‘คงคาปถะ’ ที่ซึ่งพระคงคาผู้มีกระแสยิ่งใหญ่ไหลอยู่ และที่ซึ่งพระศิวะประทับในนาม ‘คงเคศวร’ ด้วย”

ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ततःthen
ततः:
Apadana/Sequence (Sequence marker/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (then/from there)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Injunction/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
स्थानम्a place
स्थानम्:
Karma (Goal/object of going/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गंगा-पथGaṅgāpatha
गंगा-पथ:
Samjna (Name/apposition/संज्ञा)
TypeNoun
Rootगंगा (प्रातिपदिक) + पथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामरूपेण (as a proper name)
इतिcalled
इति:
Sambandha (Naming marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative: ‘called’)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्धबोधक/स्थानवाचक relative adverb: where)
गंगाGaṅgā (river)
गंगा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगंगा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महा-स्रोताgreat-streaming, mighty-flowing
महा-स्रोता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + स्रोता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying गंगा)
गंगेश्वरःGaṅgeśvara
गंगेश्वरः:
Karta (Co-subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगंगा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवालय/लिङ्गनाम
शिवःŚiva
शिवः:
Karta (Co-subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तथाalso/likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/तुल्यताबोधक: likewise/also)

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Gaṅgāpatha

Type: ghat

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Śiva points out Gaṅgāpatha: a river-course within Prabhāsa, flowing strongly; on its bank stands a Gaṅgeśvara liṅga-shrine; pilgrims approach with water pots.

Ś
Śiva
D
Devī
G
Gaṅgā
G
Gaṅgāpatha
G
Gaṅgeśvara
P
Prabhāsakṣetra

FAQs

The Purāṇa links sacred waters and Śiva-linga presence, teaching that tīrtha and īśvara together intensify purification and grace.

Gaṅgāpatha, featuring Gaṅgā and the Śiva form known as Gaṅgeśvara.

A pilgrimage instruction: “one should go” to Gaṅgāpatha; worship details follow in later verses.