Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

यस्माच्छशेन संयुक्तं पीतमेतज्जलाशयम् । चंद्रेण हि शशापानं तस्मादेतद्भविष्यति

yasmācchaśena saṃyuktaṃ pītametajjalāśayam | caṃdreṇa hi śaśāpānaṃ tasmādetadbhaviṣyati

“เพราะอ่างเก็บน้ำนี้ถูกดื่มโดยประกอบด้วย ‘ศศะ’ (เครื่องหมายกระต่าย) และเพราะพระจันทร์ผู้มีเครื่องหมายศศะได้ดื่มจริง ดังนั้นที่นี้จักเป็นที่รู้จักนามว่า ‘ศศาปาน’”

यस्मात्from which/wherefrom
यस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular) — सर्वनाम
शशेनwith/by the hare (śaśa)
शशेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
संयुक्तम्joined/connected
संयुक्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्+युज् (धातु) → संयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying)
पीतम्drunk/imbibed
पीतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपा (धातु) → पीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — सर्वनाम; विशेषण
जलाशयम्reservoir/pond
जलाशयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल + आशय (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (जलस्य आशयः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
चन्द्रेणby the Moon
चन्द्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
शशापानम्drinking of the hare (hare-drink)
शशापानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशश + पान (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (शशस्य पानम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana (Source/Reason/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन — सर्वनाम
एतत्this (thing)
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन — सर्वनाम
भविष्यतिwill be/shall become
भविष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Devas (collectively), giving the tīrtha’s etymology/name

Tirtha: Śaśāpāna

Type: kund

Scene: The group proclaims the name ‘Śaśāpāna’; above the reservoir, the Moon with the hare-mark is shown as a celestial witness, its light touching the water.

C
Candra (Moon)
Ś
Śaśa (Hare-mark)

FAQs

Sacred places often carry revelatory names whose etymology preserves divine memory and sanctifies the geography.

Śaśāpāna tīrtha (a sacred reservoir) in Prabhāsa-kṣetra.

No direct prescription; it explains the tīrtha’s naming based on a divine act of drinking.