Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

अथ ते विषमं प्राप्य तटं कूपस्य भामिनि । स्थिता यावद्गतो व्याघ्रस्ततो गंतुं मनो दधुः

atha te viṣamaṃ prāpya taṭaṃ kūpasya bhāmini | sthitā yāvadgato vyāghrastato gaṃtuṃ mano dadhuḥ

แล้วแต่บัดนั้น โอ้แม่ผู้เจริญ ครั้นถึงขอบบ่อที่ขรุขระไม่เสมอ เขาทั้งหลายยืนคอยอยู่จนกว่าเสือจะจากไป แล้วจึงตั้งใจจะไปต่อ

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तरार्थक (particle: ‘then/now’)
तेthey
ते:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन (nominative plural)
विषमम्uneven, difficult
विषमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविषम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन (accusative singular; qualifying तटम्)
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Kriyā (Non-finite; prior action)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having reached’
तटम्bank, edge
तटम्:
Karma (Object/Goal)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन (accusative singular)
कूपस्यof the well
कूपस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन (genitive singular)
भामिनिO fair lady
भामिनि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootभामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन (vocative singular)
स्थिताःstanding, remaining
स्थिताः:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (PPP); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन (nominative plural)
यावत्until, as long as
यावत्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal limit)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय; अवधिवाचक (conjunction/adverb: ‘as long as/until’)
गतःgone
गतः:
Karta (Subject complement of व्याघ्रः)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (PPP); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (nominative singular)
व्याघ्रःthe tiger
व्याघ्रः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootव्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (adverb: ‘then/thereupon’)
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Prayojana (Purpose)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); ‘to go’
मनःmind, intention
मनः:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन (accusative singular)
दधुःplaced, set (their mind)
दधुः:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलिट् (परिपूर्ण भूत); प्रथमपुरुष; बहुवचन (perfect, 3rd pl)

Narrator addressing Bhāminī/Devī (listener indicated by vocative)

Tirtha: कूप-तट (अन्धकूप-परिसर)

Type: ghat

Listener: देवि

Scene: कूपस्य विषम-तटे त्रयः भ्रातरः स्थिता; दूरं व्याघ्रः गच्छति; तट-शिलाः, शुष्क-भूमिः, सायं-छाया

B
Bhāminī/Devī
V
Vyāghra (tiger)
K
Kūpa (well)

FAQs

Waiting for danger to pass without correcting one’s intent still leaves the heart inclined toward wrongdoing; dharma requires inner reform, not mere timing.

Prabhāsakṣetra is the sacred frame; the ‘well’ functions as a narrative landmark within that holy geography.

None; it is a narrative pause before the act of betrayal.