Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो विचरंस्तत्र संस्थितः । गतवान्मानसं दिव्यं सरो देवगणान्वितम्

sa kadācinnṛpaśreṣṭho vicaraṃstatra saṃsthitaḥ | gatavānmānasaṃ divyaṃ saro devagaṇānvitam

กาลครั้งหนึ่ง พระราชาผู้ประเสริฐนั้นเสด็จเที่ยวไปและหยุดพัก ณ ที่นั้น แล้วเสด็จถึงสระทิพย์ “มานสสระ” อันงามวิเศษ พร้อมด้วยหมู่เทวดาทั้งหลาย

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; कर्ता
कदाचित्once/sometime
कदाचित्:
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
नृपश्रेष्ठःthe best of kings
नृपश्रेष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृपश्रेष्ठ (प्रातिपदिक: नृप + श्रेष्ठ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; कर्तृ-सम्बोधनार्थक-विशेष्य (appositional to सः)
विचरन्wandering
विचरन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविचरन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √चर् (धातु) + शतृ, उपसर्ग वि-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; वर्तमानकाले कृदन्त, सः इति विशेषणम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
संस्थितःstanding/remaining
संस्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था (धातु) + क्त, उपसर्ग सम्-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; भूतकृदन्त, सः इति विशेषणम्
गतवान्went
गतवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootगतवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गम् (धातु) + क्तवत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; क्तवत्-प्रयोगः (perfect-like), कर्तरि; finite sense ‘went’
मानसम्Mānasa (name)/of Mānasa
मानसम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; सरः इति विशेषणम्
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; सरः इति विशेषणम्
सरःlake
सरः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; गमनस्य कर्म
देवगणान्वितम्accompanied by groups of gods
देवगणान्वितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेवगणान्वित (प्रातिपदिक: देवगण + अन्वित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; सरः इति विशेषणम्

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Mānasa-sarovara

Type: kund

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: The king’s vimāna descends near the crystal-blue expanse of Mānasa-sarovara; devas gather along lotus-filled shores, with distant snow peaks and a sense of unearthly stillness.

N
Nanda (king)
M
Mānasasaras (Mānasa-saras)
D
deva-gaṇa (hosts of gods)

FAQs

Sacred spaces are portrayed as living realms where divine beings gather; entering such places demands reverence and disciplined conduct.

Mānasasaras (the divine lake) is explicitly mentioned as the sacred setting.

None directly; the verse establishes the tīrtha setting for subsequent events.