Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 66

सर्वतीर्थोद्भवं तस्य पुण्यं भूयात्पुरंदर । नाधोगतिमवाप्नोति विबुधैस्सह मोदताम् । तथेत्युक्त्वा ततः शक्रस्त त्रैवान्तर्हितोऽभवत्

sarvatīrthodbhavaṃ tasya puṇyaṃ bhūyātpuraṃdara | nādhogatimavāpnoti vibudhaissaha modatām | tathetyuktvā tataḥ śakrasta traivāntarhito'bhavat

โอ้ปุรันทรา ขอให้บุญของเขาเสมอด้วยบุญที่บังเกิดจากตีรถะทั้งปวง เขาย่อมไม่ตกสู่อัปคติ ขอให้รื่นรมย์ร่วมกับเหล่าเทวะ ครั้นตรัสว่า “เป็นเช่นนั้น” แล้ว ศักระ (อินทรา) ก็อันตรธานไปจากที่นั้น

सर्वतीर्थोद्भवम्arising from all sacred fords
सर्वतीर्थोद्भवम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (सर्वेषां तीर्थानाम् उद्भवम्/उद्भूतम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular qualifying पुण्यम्
तस्यof him/of that (person)
तस्य:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
पुण्यम्merit
पुण्यम्:
Karta (Subject; of भूयात्)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here प्रथमा as subject of भूयात्
भूयात्may it become/be
भूयात्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; Optative 3rd sg, परस्मैपद
पुरंदरO Purandara (Indra)
पुरंदर:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-एकवचन; Vocative singular (epithet of Indra)
not
:
Negation particle
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
अधोगतिम्a downward state/hellish fall
अधोगतिम्:
Karma (Object; of अवाप्नोति)
TypeNoun
Rootअधस् (अव्यय/प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (अधः-गति); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
अवाप्नोतिattains
अवाप्नोति:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; Present 3rd sg, परस्मैपद
विबुधैःwith the gods
विबुधैः:
Sahakāraka (Association/Instrumental)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; Instrumental plural
सहtogether with
सह:
Sahārtha (Accompaniment marker)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे अव्यय (preposition-like indeclinable)
मोदताम्let them rejoice
मोदताम्:
Kriyā (Benedictive/imperative)
TypeVerb
Rootमुद् (धातु)
Formलोट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; Imperative 3rd pl, आत्मनेपद (आशीर्लिङ्गार्थे/आज्ञार्थे)
तथाso/thus
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb)
इतिthus
इति:
Quotation marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), Absolutive/gerund
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (adverb)
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
त्रैवjust then/at that very moment
त्रैव:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootत्रि (संख्या) + एव (अव्यय)
Formसन्ध्यन्तरित-निपातसमुच्चय; ‘त्रि’ used adverbially with एव (emphatic)
अन्तर्हितःdisappeared/hidden
अन्तर्हितः:
Kriyā (Predicate complement)
TypeAdjective
Rootअन्तर् (उपसर्ग/अव्यय) + धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Predicate adjective with अभवत्
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन; Imperfect 3rd sg, परस्मैपद

Ṛṣayaḥ (first two pādas), then narrator voice for Indra’s departure (contextual)

Tirtha: Ṛṣitīrtha (within Prabhāsakṣetra)

Type: kund

Listener: Purandara addressed (Indra himself bears epithet; verse frames a benediction addressed to ‘Purandara’)

Scene: Indra (Śakra/Purandara) pronounces a boon that the devotee’s merit equals that of all tīrthas; the blessed one is promised no lower rebirth and joy among gods; Indra then vanishes (antarhita).

P
Purandara
Ś
Śakra (Indra)
V
Vibudhas (Devas)
S
Sarva-tīrtha puṇya

FAQs

Proper rites at a sanctified place can yield ‘all-tīrtha’ merit and protect one from spiritual downfall.

Ṛṣitīrtha within Prabhāsakṣetra, praised as conferring sarva-tīrtha-samāna puṇya.

The implied rite is the previously stated tri-rātra fast, snāna, Pitṛ-tarpaṇa, and śrāddha whose fruit is now declared.