Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 95

भूषिता भूषणौघेन तस्मिन्यज्ञे तदर्त्विजः । चतुर्षु तज्ज्ञाश्चत्वार एवं ते षोडशर्त्विजः

bhūṣitā bhūṣaṇaughena tasminyajñe tadartvijaḥ | caturṣu tajjñāścatvāra evaṃ te ṣoḍaśartvijaḥ

ในยัญนั้น เหล่าฤตวิช (ปุโรหิตผู้ประกอบพิธี) ประดับด้วยเครื่องอลังการนานาประการ มีผู้รู้สี่ท่านประจำแต่ละหมวด ดังนั้นรวมเป็นฤตวิชผู้ประกอบพิธีทั้งสิ้นสิบหกท่าน

भूषिताःadorned
भूषिताः:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभूष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त ‘भूषित’ (adorned), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भूषणौघेनwith a multitude of ornaments
भूषणौघेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभूषणौघ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भूषणानाम् ओघः), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
यज्ञेsacrifice
यज्ञे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तत्those/that
तत्:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘that’ (used as determiner)
ऋत्विजःthe priests
ऋत्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋत्विज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चतुर्षुin four (sets)
चतुर्षु:
Adhikaraṇa (Division/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; ‘in four (groups)’
तज्ज्ञाःexperts in that (rite)
तज्ज्ञाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तत् जानन्ति इति/तत्-ज्ञ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चत्वारःfour
चत्वारः:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्यावाचक
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/in this way)
तेthey/those
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘they/those’
षोडशsixteen
षोडश:
Viśeṣaṇa (Number/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootषोडश (अव्यय/संख्यावाचक)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (numeral: sixteen)
ऋत्विजःpriests
ऋत्विजः:
Predicate Nominative (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootऋत्विज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis of Naimiṣāraṇya (typical)

Scene: A grand yajña-maṇḍapa at Prabhāsa: sixteen ṛtviks seated in ordered quarters, gleaming ornaments and ritual implements; fire-altar blazing, banners and canopies, attendants carrying dakṣiṇā trays.

Ṛtvij (sixteen priests)
Y
yajña

FAQs

Dharma is upheld through structured cooperation—each role mastered by experts, producing harmony in sacred action.

Prabhāsa-kṣetra, shown as a place where exemplary Vedic yajña is performed with full ritual completeness.

It references the classical ṣoḍaśa-ṛtvij system: sixteen priests arranged as four experts across four functional sets.