Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

कुमारेश्वरनामैतत्पूजितं वै सुरासुरैः । तस्याग्रतः कुमारस्य कूपस्तिष्ठति भामिनि

kumāreśvaranāmaitatpūjitaṃ vai surāsuraiḥ | tasyāgrataḥ kumārasya kūpastiṣṭhati bhāmini

ลึงค์นี้มีนามว่า “กุมารेशวร” และเป็นที่สักการะของทั้งเทวะและอสูร. โอ้สตรีผู้ผ่องงาม เบื้องหน้ากุมารนั้นมีบ่อน้ำตั้งอยู่

कुमारेश्वरनामnamed Kumāreśvara
कुमारेश्वरनाम:
Visheshya (Predicate nominative/नामधेय)
TypeNoun
Rootकुमार-ईश्वर-नाम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कुमारस्य ईश्वरः) + नाम (नामधेयम्)
नामname
नाम:
Visheshana (Appositive element)
TypeNoun
Rootनाम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; (पूर्वपदसमासे प्रयुक्तम्)
एतत्this (thing/place)
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
पूजितम्worshipped
पूजितम्:
Visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootपूज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘एतत्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
सुरासुरैःby gods and demons
सुरासुरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसुर-असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; समासः—इतरेतर-द्वन्द्वः (सुराश्च असुराश्च)
तस्यof it/of him
तस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
अग्रतःin front
अग्रतः:
Adhikarana (Locative sense/स्थान)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय/प्रातिपदिक-निष्पन्न)
Formअव्यय (adverb of place)
कुमारस्यof Kumāra
कुमारस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
कूपःa well
कूपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
तिष्ठतिstands/is situated
तिष्ठति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
भामिनिO fair lady
भामिनि:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

Narrator (within Prabhāsakṣetramāhātmya context; listener addressed as bhāmini/Devī)

Tirtha: Kumāreśvara

Type: kund

Listener: bhāmini/devī

Scene: A shrine tableau: the Kumāreśvara-liṅga revered by both devas and asuras; in the foreground, a stone-lined well stands directly before the sanctum, indicating the pilgrim’s first stop for water and purification.

K
Kumāreśvara
K
Kumāra
D
Devas
A
Asuras
K
Kūpa (sacred well)

FAQs

A tīrtha’s greatness is shown through its universally revered deity and its sacred landscape features that support pilgrimage practice.

Kumāreśvara at Prabhāsa Kṣetra, including the well located before the shrine.

Implicitly, worship (pūjā) of Kumāreśvara; the mention of the well prepares for bathing/ritual use described next.