Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पुलस्त्येश्वरमुत्तमम् । मार्कंडेयोत्तेरे भागे धनुषां पञ्चके स्थितम्

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi pulastyeśvaramuttamam | mārkaṃḍeyottere bhāge dhanuṣāṃ pañcake sthitam

อีศวรตรัสว่า: ต่อจากนั้น โอ้มหาเทวี พึงไปยังเทวสถานอันประเสริฐของปุลัสตเยศวร ซึ่งตั้งอยู่ทางเหนือของมารกัณฑยะ ระยะห้าธนู

ईश्वरःĪśvara (Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
महादेविO Mahādevī
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
पुलस्त्येश्वरम्Pulastyeśvara (Lord Pulastya)
पुलस्त्येश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
उत्तमम्excellent; supreme
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying पुलस्त्येश्वरम्)
मार्कण्डेय-उत्तरेin the northern (part) of Mārkaṇḍeya (tīrtha/area)
मार्कण्डेय-उत्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (स्थानवाचक-विशेषण), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विशेषण (qualifying भागे)
भागेin the region/part
भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
धनुषाम्of bows (a measure of distance)
धनुषाम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
पञ्चकेin the set of five
पञ्चके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपञ्चक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
स्थितम्situated; located
स्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying पुलस्त्येश्वरम्)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Pulastyeśvara

Type: temple

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Īśvara instructs Devī on the next stop: a clear directional cue—‘to the north of Mārkaṇḍeya, five dhanu-lengths’—with the landscape of Prabhāsa and a small shrine ahead.

Ī
Īśvara (Śiva)
M
Mahādevī (Pārvatī)
P
Pulastyeśvara
M
Mārkaṇḍeya (as a local reference point)

FAQs

It frames pilgrimage as guided sacred geography: moving from one sanctified point to another under Śiva’s instruction.

Pulastyeśvara in Prabhāsa Kṣetra, located north of the Mārkaṇḍeya sacred spot.

The instruction is pilgrimage (gacchet—one should go); detailed rites appear in subsequent verses.