Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

रुष्टा क्लिष्टा दुर्बला व्याधिता च न दातव्या या च मूल्यैरदत्तैः । लेशो विप्रेभ्यो यया जायते वै तस्या दातुश्चाफलाः सर्वलोकाः

ruṣṭā kliṣṭā durbalā vyādhitā ca na dātavyā yā ca mūlyairadattaiḥ | leśo viprebhyo yayā jāyate vai tasyā dātuścāphalāḥ sarvalokāḥ

โคที่โกรธ เครียดอัดอั้น อ่อนแรง หรือเจ็บป่วย ไม่พึงถวาย และไม่พึงถวายโคที่ยังมิได้ชำระราคาโดยชอบ หากด้วยทานนั้นทำให้พราหมณ์ทั้งหลายเกิดความขุ่นเคืองแม้เพียงน้อยนิด สำหรับผู้ให้แล้ว โลกทั้งปวงย่อมไร้ผลบุญ

ruṣṭāangry
ruṣṭā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootruṣṭa (कृदन्त; √ruṣ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) विशेषण
kliṣṭāafflicted
kliṣṭā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkliṣṭa (कृदन्त; √kliś)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त विशेषण
durbalāweak
durbalā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdur + bala (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; दुर्बल इति उपसर्ग-युक्त विशेषण
vyādhitādiseased
vyādhitā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvyādhita (कृदन्त; √vyādh)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
dātavyāto be given (should be given)
dātavyā:
Vidhi/Pratiṣedha (विधि/प्रतिषेध)
TypeAdjective
Rootdātavya (कृदन्त; √dā)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तव्यत्-प्रत्यय (gerundive/obligatory) — ‘to be given’ (here: not to be given)
which (she/that cow)
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
mūlyaiḥwith prices/payment
mūlyaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmūlya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
adattaiḥunpaid (not given)
adattaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota + datta (कृदन्त; √dā)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; नञ्-समास/उपसर्ग ‘a-’ (not given/ unpaid)
leśaḥa small portion/trace
leśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootleśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
viprebhyaḥto the Brahmins
viprebhyaḥ:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), बहुवचन
yayāby which (cow)
yayā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम
jāyatearises/is produced
jāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
tasyāḥof that (cow)
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
dātuḥof the giver
dātuḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootdātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
aphalāḥfruitless
aphalāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota + phala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; नञ्-युक्त विशेषण (fruitless)
sarvalokāḥall worlds (all realms)
sarvalokāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva + loka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वे लोकाः इति कर्मधारय

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Maheśvarī (Pārvatī)

Scene: A donor is shown weighing coins to pay the cow’s price before gifting; the cow is calm and strong; a brāhmaṇa smiles in acceptance—contrasted with a faint shadow-panel of a distressed cow and a displeased recipient to show ‘leśa’ grievance leading to aphala.

B
Brāhmaṇa

FAQs

Charity must be harmless, rightful, and respectful; causing distress or grievance cancels the intended spiritual gain.

Prabhāsa-kṣetra, where dāna is portrayed as powerful but also ethically demanding.

Do not donate cows that are sick/weak/distressed, and do not donate cattle not rightfully paid for; ensure the recipients are not burdened or offended.