Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 95

संगवस्त्रिमुहूर्तोऽयं मध्याह्नस्तु समन्ततः । ततश्च त्रिमुहूर्ताश्च अपराह्णो विधीयते

saṃgavastrimuhūrto'yaṃ madhyāhnastu samantataḥ | tataśca trimuhūrtāśca aparāhṇo vidhīyate

กาลชื่อ ‘สังควะ (Saṃgava)’ มีสามมุหูรตะ; ส่วน ‘มัธยาหนะ (madhyāhna)’ คือเที่ยงวันแผ่ครอบคลุมโดยรอบ แล้วภายหลังจึงกำหนดอีกสามมุหูรตะเป็น ‘อปราหฺณะ (aparāhṇa)’ คือยามบ่าย

संगवः(the period called) saṅgava
संगवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंगव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; काल-नाम
त्रि-मुहूर्तःconsisting of three muhūrtas
त्रि-मुहूर्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या) + मुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (संख्यापूर्वकः)
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मध्याह्नःmidday
मध्याह्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; काल-नाम
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)
समन्ततःentirely/throughout
समन्ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formदेश/परिमाणवाचक-अव्यय (entirely/all around)
ततःthereafter
ततः:
Kala-krama (Sequence/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम/अपादानार्थक-अव्यय (thereafter/from that)
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
त्रि-मुहूर्ताःthree muhūrtas
त्रि-मुहूर्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + मुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समासः
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपराह्णःafternoon
अपराह्णः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअपराह्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; काल-नाम
विधीयतेis prescribed/assigned
विधीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A day-wheel diagram with five divisions; a priest marks three-muhūrta blocks for saṃgava and aparāhṇa, with the sun at zenith for madhyāhna; pilgrims wait with offerings.

M
Muhūrta divisions

FAQs

Dharma is practiced through orderly structure; even time is sanctified by clear divisions for worship and offerings.

Prabhāsa-kṣetra, presented as a place where precise observance of rites yields true merit.

Definition of saṃgava, madhyāhna, and aparāhṇa in terms of muhūrta-counts for ritual timing.