Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 61

विवाहादौ स्मृतः सौरो यज्ञादौ सावनः स्मृतः । आब्दिके पितृकार्ये तु चान्द्रो मासः प्रशस्यते

vivāhādau smṛtaḥ sauro yajñādau sāvanaḥ smṛtaḥ | ābdike pitṛkārye tu cāndro māsaḥ praśasyate

พิธีเริ่มด้วยการสมรสเป็นต้น ทรงสอนไว้ให้ยึดการนับแบบสุริยะ (เสาระ); ส่วนพิธีเริ่มด้วยยัญญะเป็นต้น ให้ยึดการนับแบบสาวนะ (นับตามวัน). แต่สำหรับพิธีประจำปีเพื่อบรรพชน เดือนจันทรคติ (จานทระมาสะ) ได้รับการสรรเสริญว่ายอดเยี่ยมที่สุด

विवाहादौin marriage etc.
विवाहादौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविवाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; ‘आदि’-शब्देन सह (विवाह-आदि-कार्येषु)
स्मृतःis prescribed/mentioned
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle) पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘is remembered/considered’ (प्रयोगे विधिवचनम्)
सौरःsolar (month/measure)
सौरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसौर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (मासः/कालः इति लुप्तम्)
यज्ञादौin sacrifice etc.
यज्ञादौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘आदि’-शब्देन सह (यज्ञ-आदि-कार्येषु)
सावनःsāvana (based on civil day)
सावनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसावन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (मासः/कालः इति लुप्तम्)
स्मृतःis remembered/mentioned
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः, पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
आब्दिकेin the annual (rite)
आब्दिके:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआब्दिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः/पुंलिङ्गः (प्रयोगे), सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
पितृकार्येin ancestral rites
पितृकार्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पितॄणां कार्यम्)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम् (particle)
चान्द्रःlunar
चान्द्रः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचान्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (मासः)
मासःmonth
मासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रशस्यतेis recommended
प्रशस्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + शंस् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive): ‘is praised/recommended’

Sūta (deduced from Purāṇic narration style within Prabhāsa-khaṇḍa)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A teaching tableau: three panels or a single scene with symbolic markers—wedding rites under a sun emblem (saura), a yajña with counted days (sāvana), and a śrāddha under a crescent moon (cāndra).

V
Vivāha
Y
Yajña
P
Pitṛ-kārya
C
Cāndra māsa
S
Saura
S
Sāvana

FAQs

Different sacred duties follow different time-reckonings; dharma harmonizes human rites with cosmic rhythms.

The instruction is delivered within Prabhāsakṣetra-māhātmya, linking correct ritual time to the sanctity of Prabhāsa.

Use solar time for marriage-type rites, sāvana counting for yajñas, and lunar months for annual ancestor rites.