Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 71

निर्मर्लांगस्ततो देवि दिनानि दश संस्थितः । ततस्तां चैव स स्नात्वा प्रतिलोमां क्रमाद्ययौ । प्लक्षावहरणं यावत्समुद्राच्च हिमाह्वयम्

nirmarlāṃgastato devi dināni daśa saṃsthitaḥ | tatastāṃ caiva sa snātvā pratilomāṃ kramādyayau | plakṣāvaharaṇaṃ yāvatsamudrācca himāhvayam

แล้วต่อมา ข้าแต่เทวี เมื่อปราศจากมลทิน เขาพำนักอยู่ที่นั่นสิบวัน ครั้นอาบน้ำชำระที่นั่นแล้ว จึงดำเนินไปตามลำดับย้อนกลับทีละขั้น—จากมหาสมุทรขึ้นสู่หิมาลัย จนถึงแดนที่เรียกว่า “ปลักษาวหรณะ”

nirmala-aṅgaḥhaving pure limbs
nirmala-aṅgaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootnirmala (प्रातिपदिक) + aṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (निर्मलम् अङ्गं यस्य/निर्मलाङ्गः) कर्तृ-विशेषण
tataḥthen/from there
tataḥ:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, अपादान/क्रमसूचक (then/from there)
deviO goddess
devi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
dinānidays
dināni:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कालपरिमाण (duration)
daśaten
daśa:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-शब्दः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचनानुगुण (dināni-विशेषण)
saṃsthitaḥstayed/remained
saṃsthitaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam + sthā (धातु)
Formकृदन्त-क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषण
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, क्रमसूचक
tāmthat (place/river)
tām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (तीर्थ/नदी-आदि)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
evaindeed/just
eva:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
snātvāhaving bathed
snātvā:
Sambandha (Purvakala/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootsnā (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वक्रिया
pratilomāmin reverse order/against the usual direction
pratilomām:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootpratiloma (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (गमन/यात्रा implied)
kramātstep by step/in sequence
kramāt:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkrama (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभाव (adverbial ablative)
yayauwent
yayau:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
plakṣa-avaharaṇam(the place called) Plakṣāvaharaṇa
plakṣa-avaharaṇam:
Karma (Goal/कर्म-गति)
TypeNoun
Rootplakṣa (प्रातिपदिक) + avaharaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (plakṣasya avaharaṇam) गन्तव्य-नाम
yāvatup to/as far as
yāvat:
Sambandha (Limit/अवधि)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (अव्यय)
Formअव्यय, अवधिपर्यन्तबोधक (up to)
samudrātfrom the ocean
samudrāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootsamudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
himāhvayam(the place) called Himāhvaya
himāhvayam:
Karma (Goal/कर्म-गति)
TypeNoun
Roothima (प्रातिपदिक) + āhvaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि (हिमम् आह्वयति/हिम-नामकं यत्) गन्तव्य-नाम

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Prabhāsa-samudra-tīrtha (starting point) and the pan-Indian tīrtha-krama up to Himālaya/Plakṣāvaharaṇa

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A purified pilgrim remains ten days at a coastal kṣetra, then begins a long reverse-sequence journey: from the roaring sea to distant snow mountains, stopping to bathe at successive sacred waters; the landscape transitions from shore to plains to Himalayan peaks.

D
Devī
H
Himālaya
S
Samudra (Ocean)
P
Plakṣāvaharaṇa

FAQs

Purification is reinforced through disciplined stay, ritual bathing, and ordered pilgrimage (yātrā-krama).

The context is the Rāmeśvara-related tīrtha within Prabhāsakṣetra, connected with oceanic and Himalayan sacred geography.

A ten-day observance and bathing (snāna), followed by undertaking a pilgrimage in a prescribed sequence.