Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 59

स च मृगवपुर्भूत्वा प्रणष्टः शिवभीतितः । पृष्ठतस्तु धनुष्पाणिर्जगाम भगवाञ्छिवः । अद्यापि दृश्यते व्योम्नि तारारूपो महेश्वरि

sa ca mṛgavapurbhūtvā praṇaṣṭaḥ śivabhītitaḥ | pṛṣṭhatastu dhanuṣpāṇirjagāma bhagavāñchivaḥ | adyāpi dṛśyate vyomni tārārūpo maheśvari

ด้วยความหวาดกลัวพระศิวะ เขาจึงแปลงกายเป็นกวางแล้วหลบหนีไป เบื้องหลังนั้น พระภควานศิวะทรงถือคันศรติดตามไป แม้บัดนี้ โอ้พระแม่มหेशวรี เขายังปรากฏบนฟ้าในรูปดวงดาว

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक) — conjunction
मृग-वपुःa deer-form
मृग-वपुः:
Karta (Predicative complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक) + वपुस् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/उपमान: ‘मृगस्य वपुः’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
TypeIndeclinable
Rootभू (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive) — ‘having become’
प्रणष्टःvanished, fled
प्रणष्टः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + नश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सः)
शिव-भीतितःout of fear of Śiva
शिव-भीतितः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootशिव (प्रातिपदिक) + भीति (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-अव्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) ‘-तः’; तत्पुरुष-समास (‘शिवस्य भीतिः’); कारणवाचक
पृष्ठतःfrom behind
पृष्ठतः:
Adhikarana (Spatial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपृष्ठतः (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक) — ‘from behind/behind’
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/विशेषार्थक निपात)
धनुः-पाणिःbow-in-hand (one holding a bow)
धनुः-पाणिः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (‘धनुः पाणौ यस्य सः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (शिवः)
जगामwent, followed
जगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शिवःŚiva
शिवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अद्यtoday, now
अद्य:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक) — ‘today/now’
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अपि-भाव) — ‘also/even’
दृश्यतेis seen, appears
दृश्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
व्योम्निin the sky
व्योम्नि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
तारा-रूपःin the form of a star
तारा-रूपः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतारा (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘तारायाः रूपम्’/‘तारारूपः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सः/शिवः)
महेश्वरिO Maheśvarī
महेश्वरि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहेश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

Contextually Śiva (continuing narration to Devī/ Pārvatī)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (celestial tārā-smṛti)

Type: kshetra

Listener: Maheśvarī (Devī/Umā)

Scene: A figure (the offender) transforms into a deer and bolts away; Śiva follows with bow drawn, the chase arcing upward into the heavens; the fleeing deer becomes a star—still visible—while Devī is addressed as Maheśvarī.

Ś
Śiva
M
Maheśvarī (Pārvatī)

FAQs

Ego and sacrificial pride cannot withstand Śiva’s dharma; even divine events leave cosmic signs that inspire remembrance of the Lord.

The verse sits within the Prabhāsa Kṣetra Māhātmya, framing sacred geography through the Dakṣa-yajña episode, though this particular line highlights a celestial marker rather than a local tīrtha ritual.

No direct vrata, dāna, snāna, or japa is prescribed in this verse; it is primarily narrative and cosmological.