Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि क्षेत्रपेश्वरमुत्तमम् । सिद्धेश्वर समीपस्थं पूर्वस्मिन्नातिदूरतः

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi kṣetrapeśvaramuttamam | siddheśvara samīpasthaṃ pūrvasminnātidūrataḥ

อีศวรตรัสว่า “แล้วแต่บัดนั้น โอ้มหาเทวี พึงไปยังเกษตรเปศวรอันประเสริฐ ซึ่งตั้งอยู่ใกล้สิทธิเศวร ทางทิศตะวันออกไม่ไกลนัก”

ईश्वरःĪśvara (Lord)
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्शभूत/परफेक्ट), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; perfect 3sg
ततःthen, from there
ततः:
Adhikaraṇa (Source/Sequence/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम/हेतुवाचक-अव्ययम् (adverb: then/from there)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकारः (optative), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; should go/may go
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formसमासः (कर्मधारयः; महती देवी), स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; vocative singular
क्षेत्रपेश्वरम्Kṣetrapeśvara
क्षेत्रपेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्रप (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः; क्षेत्रपस्य ईश्वरः), पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; accusative singular
उत्तमम्excellent, supreme
उत्तमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; adjective qualifying क्षेत्रपेश्वरम्
सिद्धेश्वरSiddheśvara
सिद्धेश्वर:
Sambandha (Reference point/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः; सिद्धानाम् ईश्वरः), पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; used as upapada with samīpastham
समीपस्थम्situated near
समीपस्थम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमीप (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः; समीपे स्थितम्), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; adjective qualifying क्षेत्रपेश्वरम्
पूर्वस्मिन्in the eastern (direction)
पूर्वस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; locative singular (in the east/earlier side)
not
:
Pratiṣedha (Negation/प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)
अतिदूरतःfrom very far (i.e., very far away)
अतिदूरतः:
Adhikaraṇa (Extent/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + दूर (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
Formतसिलान्त-अव्ययम् (ablatival adverb: from a great distance); na + atidūrataḥ = not very far

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Kṣetrapeśvara (Kṣetrapāleśvara)

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Śiva (Īśvara) instructs Devī, pointing east toward a small guardian shrine; Siddheśvara temple appears nearby; pilgrims move along a sandy/coastal path with temple flags.

Ī
Īśvara (Śiva)
M
Mahādevī
K
Kṣetrapeśvara
S
Siddheśvara

FAQs

Sacred merit is supported by right pilgrimage-order: one is guided from one holy shrine to the next within Prabhāsa-kṣetra.

Kṣetrapeśvara, described as near Siddheśvara, to the east within Prabhāsa-kṣetra.

A pilgrimage instruction (to proceed/go) is given; no specific rite is detailed in this verse.