Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 82

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि साधु पृष्टोऽस्मि सुवते । शृणुष्वैकमना देवि मूर्तिथं येन पूजयेत्

īśvara uvāca | sādhusādhu mahādevi sādhu pṛṣṭo'smi suvate | śṛṇuṣvaikamanā devi mūrtithaṃ yena pūjayet

อีศวรตรัสว่า: “ดีแล้ว ดีแล้ว โอ้มหาเทวี ผู้มีปณิธานอันประเสริฐ ท่านถามได้งามนัก เทวีเอ๋ย จงฟังด้วยจิตแน่วแน่ ถึงวิธีบูชาเทวะผู้สถิตในมูรติ”

ईश्वरःĪśvara (the Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
साधुwell done / good
साधु:
Sambodhana/Prayojaka (Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formअव्यय (particle/interjection), प्रशंसार्थक (approbative)
साधुindeed, well
साधु:
Sambodhana/Prayojaka (Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formअव्यय (particle/interjection), पुनरुक्ति (repetition for emphasis)
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular); समासः—महान् + देवी (कर्मधारय)
साधुgood
साधु:
Sambodhana/Prayojaka (Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formअव्यय (particle/interjection), प्रशंसार्थक
पृष्टःasked
पृष्टः:
Karta (as predicate to अहम्)
TypeAdjective
Rootपृच्छ् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (asked)
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
सुवतेO fair one / O good lady
सुवते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुवत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; (स्त्री-सम्बोधन)
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, आत्मनेपद
एकमनाःsingle-minded, attentive
एकमनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—एकं मनः यस्य (तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थे ‘single-minded’)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
मूर्तिस्थम्(the deity) abiding in the image/form
मूर्तिस्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमूर्ति + स्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—मूर्तौ स्थितम् (तत्पुरुष)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriya (Prescriptive action/विधि)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Śaṅkara praises Devī’s question and begins instruction; Devī sits with one-pointed attention, the atmosphere solemn and pedagogical, with a ritual space prepared nearby.

Ī
Īśvara (Śiva)
D
Devī

FAQs

Ritual worship must be joined with mental concentration (eka-manā) and right inquiry.

Prabhāsa-kṣetra, where such worship-instructions form part of the site’s sacred greatness narrative.

Śiva begins to outline the pūjā-vidhi for worshipping the deity in mūrti (iconic form).