Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 78

अशक्तस्तु त्रयोदश्यां नक्तं कुर्याज्जितेन्द्रियः । अयाचितं चतुर्दश्यां ह्युपवासेन पूर्णिमाम्

aśaktastu trayodaśyāṃ naktaṃ kuryājjitendriyaḥ | ayācitaṃ caturdaśyāṃ hyupavāsena pūrṇimām

แต่หากไม่อาจถืออุปวาสเต็มในวันตรีโยทศี ก็พึงสำรวมอินทรีย์แล้วทำ “นักตะ” คือฉันเพียงครั้งเดียวในยามค่ำ; ในวันจตุรทศีให้รับอาหาร “อายาจิตะ” คือที่ได้มาโดยมิได้ขอ และในวันเพ็ญพึงถือศีลอด

अशक्तःunable
अशक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-शक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (कर्ता)
तुbut
तु:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
त्रयोदश्याम्on the thirteenth (tithi)
त्रयोदश्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रयोदशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
नक्तम्night-meal only (eating at night)
नक्तम्:
Karma/Adverbial (Manner)
TypeNoun
Rootनक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (रात्रौ भोजनम्)
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
जितेन्द्रियःself-controlled (having conquered the senses)
जितेन्द्रियः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजित-इन्द्रिय (प्रातिपदिक; जि (धातु) + क्त + इन्द्रिय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (जित) + तत्पुरुष (इन्द्रियाणि जितानि यस्य)
अयाचितम्unsolicited (without begging)
अयाचितम्:
Karma/Adverbial (Manner)
TypeNoun
Rootअ-याचित (प्रातिपदिक; याच् (धातु) + क्त, नञ्-पूर्वक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; क्रियाविशेषणार्थे (याचनाविना)
चतुर्दश्याम्on the fourteenth (tithi)
चतुर्दश्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
उपवासेनby fasting
उपवासेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
पूर्णिमाम्(up to) the full-moon day
पूर्णिमाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूर्णिमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

Śiva

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Implied same addressed woman; general instruction to devotees

Scene: A self-controlled pilgrim in Prabhāsa: trayodaśī night-meal in simplicity, caturdaśī receiving unsolicited alms, culminating in pūrṇimā fast before the temple/sea.

FAQs

Purāṇic dharma includes compassionate gradations—when full austerity is not possible, controlled alternatives preserve the vow’s spirit.

The observance is situated in the Prabhāsa-kṣetra teaching cycle of the Skanda Purāṇa.

If unable to fast fully: trayodaśī—nakta; caturdaśī—ayācita; pūrṇimā—upavāsa.