Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

क्षमावाननपत्यश्च सत्यवादी जितेन्द्रियः । प्रभासक्षेत्रयात्रायामाजगाम स भूपतिः । यात्रां कुर्वन्विधानेन सावित्रीस्थलमागतः

kṣamāvānanapatyaśca satyavādī jitendriyaḥ | prabhāsakṣetrayātrāyāmājagāma sa bhūpatiḥ | yātrāṃ kurvanvidhānena sāvitrīsthalamāgataḥ

พระราชาพระองค์นั้นทรงอดทน ไร้โอรสธิดา ทรงสัตย์ และทรงสำรวมอินทรีย์ แล้วเสด็จออกจาริกสู่ประภาสเกษตร ครั้นทรงดำเนินยาตราตามพิธี จึงเสด็จถึงสถานศักดิ์สิทธิ์นามว่า สาวิตรี

kṣamāvānpatient, forgiving
kṣamāvān:
Karta-anvaya (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootkṣamā-vat (प्रातिपदिक; क्षमा + वत्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
anapatyaḥchildless
anapatyaḥ:
Karta-anvaya (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Roota-napatya (प्रातिपदिक; न + अपत्य)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; नञ्-समासार्थक-विशेषणम् (negative adjective)
caand
ca:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
satyavādītruth-speaking
satyavādī:
Karta-anvaya (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootsatya-vādin (प्रातिपदिक; सत्य + वादिन्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
jitendriyaḥself-controlled (having conquered the senses)
jitendriyaḥ:
Karta-anvaya (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootjita-indriya (प्रातिपदिक; जित + इन्द्रिय)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
prabhāsakṣetrayātrāyāmon the pilgrimage to Prabhāsa-kṣetra
prabhāsakṣetrayātrāyām:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootprabhāsa-kṣetra-yātrā (प्रातिपदिक; प्रभास + क्षेत्र + यात्रा)
Formस्त्रीलिङ्गः (feminine), सप्तमी (Locative), एकवचनम्
ājagāmacame, arrived
ājagāma:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
sahe
sa:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम (pronoun)
bhūpatiḥthe king
bhūpatiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhū-pati (प्रातिपदिक; भू + पति)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
yātrāmthe pilgrimage
yātrām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyātrā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्
kurvandoing, performing
kurvan:
Karta (Agent as participle/कर्तृ)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
vidhānenaaccording to the prescribed procedure
vidhānena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootvidhāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया (Instrumental), एकवचनम्
sāvitrīsthalamthe Sāvitrī site/place
sāvitrīsthalam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsāvitrī-sthala (प्रातिपदिक; सावित्री + स्थल)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्
āgataḥhaving come, arrived
āgataḥ:
Karta-anvaya (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootā-gata (प्रातिपदिक; √gam + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्तः (past passive participle used actively), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra; Sāvitrī-sthala

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: King Aśvapati, austere and self-controlled, travels with a small retinue toward the coastal Prabhāsa; he arrives at Sāvitrī-sthala marked by a shrine near sacred waters, performing the journey ‘according to rule’.

A
Aśvapati
P
Prabhāsakṣetra
S
Sāvitrī-sthala

FAQs

Inner discipline (truth, restraint, patience) culminates in outer dharma through tīrtha-yātrā performed with proper observance.

Prabhāsa Kṣetra, specifically the Sāvitrī-sthala within it.

Pilgrimage should be done ‘vidhānena’—according to prescribed rules (proper conduct and ritual order).