Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 105

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सावित्र्यग्रे च भोजनम् । दातव्यं सर्वदा देवि कटुनीलविवर्जितम्

tasmātsarvaprayatnena sāvitryagre ca bhojanam | dātavyaṃ sarvadā devi kaṭunīlavivarjitam

เพราะฉะนั้น ข้าแต่เทวี ด้วยความเพียรทุกประการ พึงถวายภัตตาหารต่อหน้าพระสาวิตรีอยู่เสมอ โดยเว้นของเผ็ดร้อนและเว้น ‘นีละ’ คือสิ่งดำคล้ำหรือสิ่งต้องห้าม

तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/अपादान), एकवचन; हेत्वर्थे (therefore/from that)
सर्व-प्रयत्नेनwith every effort
सर्व-प्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/करण), एकवचन; साधनवाचक (with all effort)
सावित्री-अग्रेbefore/in the presence of Savitri
सावित्री-अग्रे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसावित्री (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन; स्थानवाचक (in front of Savitri)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
भोजनम्meal/food offering
भोजनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र कर्म (to be given)
दातव्यम्must be given
दातव्यम्:
Kriya (Obligation/विधेय)
TypeVerb
Rootदा (धातु) → दातव्य (कृदन्त, तव्यत्-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-भावे (gerundive: must be given)
सर्वदाalways
सर्वदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (always)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
कटु-नील-विवर्जितम्free from pungent and ‘nīla’ (blue) items
कटु-नील-विवर्जितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकटु (प्रातिपदिक) + नील (प्रातिपदिक) + विवर्जित (वर्ज् धातु, क्त; वि-उपसर्ग)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (devoid of pungent and blue [items])

Skanda (deduced from Prabhāsa-kṣetra Māhātmya narrative style)

Tirtha: Sāvitrī-sthala (Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: A ritual kitchen and shrine foreground: devotees carefully remove prohibited ingredients, presenting a clean platter before the Sāvitrī marker; attendants fan the lamp while a priest recites mantras.

S
Sāvitrī

FAQs

Dāna/naivedya becomes especially meritorious when offered with care, purity, and proper ritual context.

Prabhāsa-kṣetra, with a specific focus on worship in the presence of Sāvitrī.

Offer food (bhojana-dāna/naivedya) before Sāvitrī, avoiding pungent and other prohibited items.