Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 65

प्रवर्ग्ये क्रियमाणे तु ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । क्षीरद्वये हूयमाने मंत्रेणाध्वर्युणा तथा

pravargye kriyamāṇe tu brāhmaṇairvedapāragaiḥ | kṣīradvaye hūyamāne maṃtreṇādhvaryuṇā tathā

เมื่อพิธีปรวรรคยะกำลังกระทำโดยพราหมณ์ผู้เชี่ยวชาญพระเวท และเมื่อปุโรหิตอัธวรรยุได้รินน้ำนมบูชาทั้งสองลงสู่ไฟพร้อมมนตร์ตามพระบัญญัติ—

प्रवर्ग्येin the Pravargya rite
प्रवर्ग्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रवर्ग्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (यज्ञाङ्ग-नाम), सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
क्रियमाणेwhile being performed
क्रियमाणे:
Adhikarana (Temporal setting/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → क्रियमाण (कृदन्त, शानच्; कर्मणि)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि वर्तमानकृदन्त (शानच्/मान) — ‘while being performed’
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधसूचक-निपात (but/indeed)
ब्राह्मणैःby brahmins
ब्राह्मणैः:
Kartr-karana (Agent-instrumental/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
वेदपारगैःversed in the Vedas
वेदपारगैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवेद (प्रातिपदिक) + पारग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वेदस्य पारगाः = versed in the Veda)
क्षीरद्वयेin the pair of milk (two milk-mixtures)
क्षीरद्वये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वे क्षीरे यस्मिन्/द्वयम् क्षीरम्)
हूयमानेwhile being offered
हूयमाने:
Adhikarana (Temporal setting/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहु (धातु) → हूयमान (कृदन्त, शानच्; कर्मणि)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि वर्तमानकृदन्त (शानच्/मान) — ‘while being offered (into fire)’
मन्त्रेणwith a mantra
मन्त्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अध्वर्युणाby the adhvaryu priest
अध्वर्युणा:
Kartr-karana (Agent-instrumental/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootअध्वर्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
तथाlikewise/thus
तथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक

Narrative voice (contextual; within the Prabhāsa Māhātmya discourse)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Scene: The Pravargya in progress: Adhvaryu pours twin milk offerings into the blazing fire while Veda-knowing brāhmaṇas chant; the air shimmers with heat and mantra power.

P
Pravargya
B
Brāhmaṇa
A
Adhvaryu

FAQs

Sacred rites gain power through correct lineage of knowledge (Veda-mastery) and exact performance (mantra and priestly roles).

Prabhāsa-kṣetra is the setting; its māhātmya frames Vedic ritual performance as part of the sanctity of the place.

The Pravargya rite: milk-offerings (kṣīra) are offered with mantra by the Adhvaryu, indicating a formal Vedic procedure.