Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । पातालविवरस्यापि माहात्म्यं शृणु सांप्रतम् । पूर्वपृष्टं महादेवि ब्रह्मणा विश्वकर्मणा

īśvara uvāca | pātālavivarasyāpi māhātmyaṃ śṛṇu sāṃpratam | pūrvapṛṣṭaṃ mahādevi brahmaṇā viśvakarmaṇā

อีศวรตรัสว่า: บัดนี้จงฟังมหิมาแห่งถ้ำปาตาลด้วยเถิด โอ้มหาเทวี เรื่องนี้ครั้งก่อนพรหมาและวิศวกรรมันได้ทูลถามไว้แล้ว

ईश्वरःĪśvara (Lord Śiva)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
पातालविवरस्यof the opening/cavern of Pātāla
पातालविवरस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपाताल-विवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पातालस्य विवरम्)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (particle: ‘also/even’)
माहात्म्यम्the greatness; sacred glory
माहात्म्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शृणुhear
शृणु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
सांप्रतम्now
सांप्रतम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: ‘now/at present’)
पूर्वपृष्टम्previously asked
पूर्वपृष्टम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्व-प्रष्ट (प्र-छ् धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘यत्’ (माहात्म्यम्) इत्यस्य विशेषणम्
महादेविO Mahādevī
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा-देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, संबोधन, एकवचन; कर्मधारयः (महती देवी)
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
विश्वकर्मणाby Viśvakarman
विश्वकर्मणा:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य कर्म विश्वम्)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Pātāla-vivara

Type: cave

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Īśvara (Śiva) speaks to Mahādevī, gesturing toward a dark cavern-mouth marked by sacred signs; in the background, Brahmā and Viśvakarman appear as earlier inquirers, suggesting cosmic architecture of the place.

Ī
Īśvara (Śiva)
M
Mahādevī
B
Brahmā
V
Viśvakarman
P
Pātālavivara

FAQs

Sacred places have layered cosmic histories; their māhātmya is validated by ancient enquiries even by gods and divine artisans.

Pātālavivara (the cavern/opening associated with Pātāla) within the Prabhāsa-kṣetra narrative.

None in this verse; it introduces a new māhātmya topic for listening (śravaṇa).