Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

तथा कथय मे देव दयां कृत्वा जगत्प्रभो । निर्वाणपरमं कल्पं सर्वभ्रांतिविवर्जितम् । प्रसिद्धं सुखदं दिव्यं समा चक्ष्व महेश्वर

tathā kathaya me deva dayāṃ kṛtvā jagatprabho | nirvāṇaparamaṃ kalpaṃ sarvabhrāṃtivivarjitam | prasiddhaṃ sukhadaṃ divyaṃ samā cakṣva maheśvara

ฉะนั้น ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า โปรดเมตตาตรัสแก่ข้าพเจ้า โอ้เจ้าแห่งโลก—ถึงพระบัญญัติอันศักดิ์สิทธิ์ซึ่งมีนิรวาณเป็นยอดหมาย ปราศจากความหลงผิดทั้งปวง; เลื่องลือ ให้สุข และเป็นทิพย์ ข้าแต่มเหศวร โปรดอธิบายให้ครบถ้วน

तथाthus; accordingly
तथा:
Kriya-viśeṣaṇa (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक (thus/in that manner)
कथयtell; explain
कथय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; सर्वनाम
देवO god
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
दयाम्compassion
दयाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृत्वाhaving shown/done
कृत्वा:
Kriya-viśeṣaṇa (पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having done)
जगत्-प्रभोO lord of the world
जगत्-प्रभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + प्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (जगतः प्रभुः)
निर्वाण-परमम्having nirvāṇa as the highest
निर्वाण-परमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्वाण (प्रातिपदिक) + परम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (निर्वाणं परमं यस्य/यत्र)
कल्पम्method; procedure; regimen
कल्पम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सर्व-भ्रान्ति-विवर्जितम्free from all delusion
सर्व-भ्रान्ति-विवर्जितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + भ्रान्ति (प्रातिपदिक) + वि-वर्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुष-समासः (सर्वभ्रान्त्या विवर्जितम्)
प्रसिद्धम्well-known
प्रसिद्धम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कल्पस्य)
सुखदम्bestowing happiness
सुखदम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुख (प्रातिपदिक) + द (दा धातु-सम्बद्ध प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (सुखं ददाति इति)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
सम्यक्properly; fully
सम्यक्:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (properly/well)
चक्ष्वtell; declare
चक्ष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
महेश्वरO Maheśvara
महेश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Pārvatī (Mahādevī)

Tirtha: Prabhāsa (context for the nirvāṇa-parama kalpa)

Type: kshetra

Listener: Maheśvara (Śiva)

Scene: Mahādevī implores Maheśvara for a famed, bliss-giving, divine ordinance leading to nirvāṇa; the air is still, as if awaiting a sacred teaching; Prabhāsa’s luminous atmosphere suggests the ‘prasiddha’ nature of the kalpa.

M
Maheśvara
N
Nirvāṇa
J
Jagatprabhu

FAQs

True dharma is a clear, compassionate teaching that removes भ्रम (bhrānti, delusion) and culminates in nirvāṇa.

The verse introduces the forthcoming Prabhāsa tīrtha-network as the ‘renowned and divine’ means; the explicit sites are named in the subsequent verses.

No specific ritual is yet prescribed; the verse requests a complete description of the moksha-oriented ordinance.