Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

अस्मिन्कलियुगे देवि अंतर्धानं गता नदी । प्रावृट्काले च दृश्येत दुर्लभं तत्र दर्शनम्

asminkaliyuge devi aṃtardhānaṃ gatā nadī | prāvṛṭkāle ca dṛśyeta durlabhaṃ tatra darśanam

ในกาลียุคนี้ ข้าแต่เทวี สายน้ำนั้นได้เร้นกายไปแล้ว จะปรากฏให้เห็นก็เพียงฤดูฝน และถึงกระนั้นการได้เห็นก็ยังยากยิ่ง

अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; अधिकरणे (locative of place/time)
कलियुगेin the Kali age
कलियुगे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलियुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; समासः—कलिः + युगम् (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘कलियुगः’ = Kali-age)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
अन्तर्धानम्disappearance, concealment
अन्तर्धानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तर्धान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; ‘गता’ इत्यस्य कर्म (object)
गताhas gone/has entered
गता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; ‘नदी’ इत्यस्य विशेषणम्; अर्थे—‘गता’ = has gone/has entered
नदीthe river
नदी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
प्रावृट्कालेin the rainy season
प्रावृट्काले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रावृट्काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; समासः—प्रावृट् + कालः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘प्रावृट्काले’ = in the rainy season-time)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
दृश्येतmay be seen / appears
दृश्येत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘may be seen/appears’
दुर्लभम्rare, hard to obtain
दुर्लभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom/Acc), एकवचनम्; ‘दर्शनम्’ इत्यस्य विशेषणम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)
दर्शनम्sight, दर्शन
दर्शनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

Skanda (deduced)

Tirtha: Citrapathā

Type: river

Listener: Devī

Scene: A mostly dry or hidden riverbed near the coast; pilgrims search in vain, while monsoon clouds briefly reveal a flowing stream—its appearance fleeting and rare.

C
Citrāpathā (river)
K
Kali-yuga

FAQs

In Kali-yuga, sacred opportunities may become rare; when they appear, one should value and seize them with faith.

The (often-hidden) Citrāpathā river-tīrtha in Prabhāsa Kṣetra.

No direct rite is prescribed; it notes the seasonal visibility of the river, guiding pilgrims on timing.