Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

ब्रह्माण्डे प्रथमं पीठं यत्प्रभासं व्यवस्थितम् । तत्र देवि महापीठे योगिन्यो भूचराः खगाः । भैरवेण समे तास्तु क्रीडन्ते स्वेच्छया प्रिये

brahmāṇḍe prathamaṃ pīṭhaṃ yatprabhāsaṃ vyavasthitam | tatra devi mahāpīṭhe yoginyo bhūcarāḥ khagāḥ | bhairaveṇa same tāstu krīḍante svecchayā priye

ปีฐะซึ่งสถิต ณ ประภาสนั้น เป็นปีฐะแรกในสากลจักรวาล ที่นั่น โอ้เทวี ในมหาปีฐะนั้น เหล่าโยคินี—ผู้ดำเนินได้ทั้งบนพื้นดินและในเวหา—โอ้ที่รัก ย่อมรื่นเริงเล่นลีลาตามปรารถนา ร่วมกับไภรวะ

ब्रह्माण्डेin the universe (Brahmāṇḍa)
ब्रह्माण्डे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘first’ (qualifying पीठम्)
पीठम्pīṭha, sacred seat
पीठम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपीठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)
प्रभासम्Prabhāsa
प्रभासम्:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रभास (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘Prabhāsa’ (as name of pīṭha/kshetra)
व्यवस्थितम्situated, established
व्यवस्थितम्:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-अव-स्था (धातु √स्था; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्तः (क्त), ‘established/situated’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
महापीठेin the great pīṭha
महापीठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहापीठ (प्रातिपदिक; महा + पीठ)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महৎ पीठम्)
योगिन्यःyoginīs
योगिन्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
भूचराःearth-walkers
भूचराः:
Karta (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूचर (प्रातिपदिक; भू + चर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (भूमौ चरन्ति)
खगाःsky-goers, birds
खगाः:
Karta (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootखग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
भैरवेणwith Bhairava
भैरवेण:
Sahakāraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootभैरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
समेin equality, as equals
समे:
Adhikarana (State/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘equal/same’ (locative absolute sense: ‘in equality/being equal’)
ताःthey (those women)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तुbut, indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपातः (contrastive particle)
क्रीडन्तेthey play, sport
क्रीडन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्रीड् (धातु √क्रीड्)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
स्वेच्छयाby their own will
स्वेच्छया:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्वेच्छा (प्रातिपदिक; स्व + इच्छा)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (स्वा इच्छा)
प्रियेO beloved (lady)
प्रिये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; (प्रियā/प्रिये as vocative)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa Mahāpīṭha (Siddhalakṣmī/Vaiṣṇavī Śakti seat)

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A vast sacred seat at Prabhāsa radiates as the ‘first pīṭha’; Yoginīs appear in two modes—some earth-walking, some sky-flying—circling and dancing with Bhairava at the center; the scene balances awe with sanctity, set against a coastal night-sky or twilight.

P
Prabhāsa
P
Pīṭha
Y
Yoginīs
B
Bhairava

FAQs

Prabhāsa is proclaimed a primordial seat of power; the sacred landscape is alive with divine attendants, affirming its exceptional sanctity.

Prabhāsa-kṣetra as a supreme Śākta pīṭha, associated with Yoginīs and Bhairava.

None directly; it emphasizes the metaphysical status and divine retinue of the place.