Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

ध्रुव उवाच । कैलासतुंगशिखरं प्रविकम्प्यमानं कैलासशृंगसदृशेन दशाननेन । यः पादपद्मपरिपीडनया दधार तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

dhruva uvāca | kailāsatuṃgaśikharaṃ pravikampyamānaṃ kailāsaśṛṃgasadṛśena daśānanena | yaḥ pādapadmaparipīḍanayā dadhāra taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

ธรุวะกล่าวว่า: เมื่อทศกัณฐ์ผู้มีสิบพักตร์ทำให้ยอดไกรลาสอันสูงส่งสั่นสะเทือน ผู้ใดทรงกดไว้ด้วยแรงแห่งพระบาทดุจดอกบัว—ข้าขอถึงพระศังกร ผู้ประทานที่พึ่ง เป็นที่พึ่งเถิด

ध्रुवःDhruva
ध्रुवः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम् (Perfect, 3rd person, Singular, Parasmaipada)
कैलासतुंगशिखरम्the lofty peak of Kailāsa
कैलासतुंगशिखरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकैलास + तुङ्ग + शिखर (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; (कैलासस्य तुङ्गं शिखरम्) (Neuter, Accusative, Singular)
प्रविकम्प्यमानम्trembling, being shaken
प्रविकम्प्यमानम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + वि + कम्प् (धातु) → विकम्प्यमान (कृदन्त; शानच्)
Formवर्तमानकाले कर्मणि/कर्तरि कृदन्तः (शानच्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (Neuter, Accusative, Singular; trembling)
कैलासशृंगसदृशेनresembling Kailāsa’s peak
कैलासशृंगसदृशेन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकैलास + शृंग + सदृश (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; विशेषणम् (like the peak of Kailāsa) (Instrumental, Singular)
दशाननेनby the ten-faced one (Rāvaṇa)
दशाननेन:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootदशानन (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; बहुव्रीहिः ‘दश आननानि यस्य’ (Masculine, Instrumental, Singular)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्ध-प्रयोगः (Masculine, Nominative, Singular; who)
पादपद्मपरिपीडनयाby the pressing of (his) lotus-feet
पादपद्मपरिपीडनया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाद + पद्म + परि + पीडन (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; (पादपद्मस्य परिपीडनया) (Feminine, Instrumental, Singular)
दधारheld, supported
दधार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम् (Perfect, 3rd person, Singular, Parasmaipada)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
शंकरम्Śaṅkara
शंकरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
शरणदम्giver of refuge
शरणदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशरण + द (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् ‘शरणं ददाति’ (Masculine, Accusative, Singular; adjective of शंकरम्)
शरणम्for refuge
शरणम्:
Gati/Karma (Goal/गति)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as goal) (Neuter, Accusative, Singular)
व्रजामिI go, I take refuge
व्रजामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम् (Present, 1st person, Singular, Parasmaipada)

Dhruva

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual) with Kailāsa as mythic reference

Type: kshetra

Scene: Rāvaṇa, ten-faced and mountain-like, shakes Kailāsa; Śiva calmly presses the peak with a lotus-foot, stilling the tremor; Dhruva (as devotee-voice) offers refuge-prayer.

D
Dhruva
Ś
Śaṅkara (Śiva)
K
Kailāsa
D
Daśānana (Rāvaṇa)

FAQs

Śiva is the ultimate refuge who subdues arrogance and protects the worlds; surrender (śaraṇāgati) is praised as the devotee’s path.

While the stotra is recited in the Prabhāsa context, this verse invokes Kailāsa as Śiva’s cosmic abode.

Stotra-bhakti: taking refuge in Śaṅkara through repeated devotional proclamation (‘śaraṇaṃ vrajāmi’).