Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

श्रीदेव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं नालेश्वरमिति श्रुतम् । ध्रुवेश्वरेति तल्लिंगं कथं वै संबभूव ह

śrīdevyuvāca | yadetadbhavatā proktaṃ nāleśvaramiti śrutam | dhruveśvareti talliṃgaṃ kathaṃ vai saṃbabhūva ha

พระเทวีตรัสว่า “สิ่งที่ท่านกล่าวนั้นได้ยินกันว่า ‘นาเลศวร’ แล้วลิงคะนั้นเหตุใดจึงได้ชื่อว่า ‘ธรุเวศวร’?”

श्रीदेवीthe revered Goddess
श्रीदेवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय: श्री + देवी
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
भवताby you (sir)
भवता:
Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग
प्रोक्तम्spoken; stated
प्रोक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formकृत्-प्रत्यय: क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोग
नालेश्वरम्Nāleśvara
नालेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाल + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुष: नालस्य ईश्वरः (proper name)
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न (quotative)
श्रुतम्is heard/known
श्रुतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formकृत्-प्रत्यय: क्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘heard/known as’
ध्रुवेश्वरDhruveśvara
ध्रुवेश्वर:
Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootध्रुव + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ध्रुवस्य ईश्वरः (proper name)
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण-रूपेण
लिङ्गम्liṅga; emblem
लिङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/उपपादक-निपात (emphatic particle)
संबभूवcame to be; arose
संबभूव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + भू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
(narrative particle)
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/कथन-निपात (narrative particle)

Śrī Devī (Pārvatī)

Tirtha: Nāleśvara / Dhruveśvara-liṅga (Prabhāsa)

Type: temple

Scene: Devī questions the sage/narrator in a temple setting: a liṅga in the background with two name-inscriptions (Nāleśvara/Dhruveśvara). The moment is poised at the threshold of a new legend, with attentive listeners and ritual lamps.

D
Devī
N
Nāleśvara
D
Dhruveśvara
L
Liṅga

FAQs

Sacred place-names and liṅga-titles carry theological history; Devī prompts Śiva to reveal the māhātmya behind them.

Prabhāsa Kṣetra, focusing on the liṅga known as Nāleśvara/Dhruveśvara.

None; it introduces an origin inquiry about a liṅga and its name.