Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 71

संसारस्य विमोक्षार्थमिदं लिंगं तु दृश्यताम् । दुर्लभं सर्वलोकानामिदं मोक्षप्रदं परम् । इदं पाशुपतं ज्ञानमस्मिंल्लिंगे प्रतिष्ठितम्

saṃsārasya vimokṣārthamidaṃ liṃgaṃ tu dṛśyatām | durlabhaṃ sarvalokānāmidaṃ mokṣapradaṃ param | idaṃ pāśupataṃ jñānamasmiṃlliṃge pratiṣṭhitam

เพื่อหลุดพ้นจากพันธนาการแห่งสังสารวัฏ จงเฝ้าดูและน้อมรับทัศนะต่อศิวลึงค์นี้เถิด สิ่งนี้หาได้ยากยิ่งแก่สรรพโลก และเป็นยอดยิ่ง—ประทานโมกษะ ความรู้ปาศุปตะสถิตอยู่ในลึงค์นี้เอง

संसारस्यof saṃsāra
संसारस्य:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसंसार (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — genitive singular
विमोक्ष-अर्थम्for liberation
विमोक्ष-अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootविमोक्ष (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — accusative singular used adverbially (‘for the sake of’); तत्पुरुषः (विमोक्षस्य अर्थः)
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) — emphasis/contrast
दृश्यताम्let (it) be seen
दृश्यताम्:
Kriya (Injunction/विधि-क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — passive/आत्मनेपद-रूप ‘let it be seen’
दुर्लभम्rare, hard to obtain
दुर्लभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — agrees with इदम् (लिङ्गम्)
सर्व-लोकानाम्of all worlds/people
सर्व-लोकानाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन — genitive plural; तत्पुरुषः (सर्वेषां लोकानाम्)
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
मोक्ष-प्रदम्granting liberation
मोक्ष-प्रदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — agrees with इदम् (लिङ्गम्); तत्पुरुषः (मोक्षं प्रददाति इति)
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — agrees with इदम्
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
पाशुपतम्Pāśupata
पाशुपतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाशुपत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — agrees with ज्ञानम्
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — nominative/accusative singular
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — locative singular
लिङ्गेin the liṅga
लिङ्गे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — locative singular
प्रतिष्ठितम्is established
प्रतिष्ठितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘established’ (predicate)

Śiva (inferred; doctrinal claim about Pāśupata-jñāna aligns with Śaiva self-revelation)

Tirtha: Pāśupateśvara (liṅga) at Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: A pilgrim stands before a radiant liṅga labeled Pāśupateśvara; subtle visual motifs of ‘bondage’ (pāśa) dissolving into light, indicating saṃsāra-vimokṣa through darśana and Pāśupata-jñāna.

P
Prabhāsa-kṣetra
P
Pāśupata (doctrine)
L
Liṅga

FAQs

Liberation is linked to darśana and devotion to the liṅga, where Śaiva salvific knowledge (Pāśupata-jñāna) is said to reside.

The liṅga shrine within Prabhāsa-kṣetra, presented as rare and mokṣa-giving.

Darśana (beholding) of the liṅga is explicitly urged as a means toward release from saṃsāra.