Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 58

इत्युक्तवति देवेश ऋषयस्ते महाप्रभाः । पद्मनालाद्विनिःसृत्य सर्वे वै योगमायया । प्रदक्षिणां प्रकुर्वंति देवं देव्या बहिष्कृतम्

ityuktavati deveśa ṛṣayaste mahāprabhāḥ | padmanālādviniḥsṛtya sarve vai yogamāyayā | pradakṣiṇāṃ prakurvaṃti devaṃ devyā bahiṣkṛtam

ครั้นจอมเทพตรัสดังนั้นแล้ว ฤๅษีผู้รุ่งเรืองเหล่านั้นก็อาศัยอำนาจโยคมายา ออกมาจากก้านดอกบัว แล้วเริ่มเวียนประทักษิณรอบองค์เทวะ ส่วนเทวีนั้นยังคงเร้นกายไม่ปรากฏแก่พวกเขา

itithus
iti:
Sambandha (quotative/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
uktavatiwhen (she) had spoken
uktavati:
Adhikarana (locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootvac (धातु) + uktavat (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle); स्त्रीलिङ्गे सप्तमी एकवचनम् (locative absolute)
deveśaO Lord of gods
deveśa:
Sambodhana (address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva + īśa (प्रातिपदिके)
Formसम्बोधन-प्रथमा एकवचनम्; पुल्लिङ्गः; तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः)
ṛṣayaḥsages
ṛṣayaḥ:
Karta (subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः; प्रथमा बहुवचनम्
tethose
te:
Visheshana (qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः; प्रथमा बहुवचनम्; सर्वनाम (demonstrative)
mahāprabhāḥof great splendor
mahāprabhāḥ:
Visheshana (qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + prabhā (प्रातिपदिके)
Formपुल्लिङ्गः; प्रथमा बहुवचनम्; कर्मधारयः (महान्तः प्रभाः यस्य)
padmanālātfrom the lotus-stalk
padmanālāt:
Apadana (source/अपादान)
TypeNoun
Rootpadma + nāla (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गः; पञ्चमी एकवचनम् (ablative); तत्पुरुषः (पद्मस्य नालः)
viniḥsṛtyahaving emerged
viniḥsṛtya:
Kriya (prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootniḥ√sṛ (धातु) उपसर्गैः vi+niḥ + त्वा (ल्यप्)
Formअव्ययभावकृदन्त; त्वान्त (gerund/absolutive)
sarveall
sarve:
Visheshana (qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः; प्रथमा बहुवचनम्
vaiindeed
vai:
Sambandha (particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
yogamāyayāby yogic illusion
yogamāyayā:
Karana (instrument/करण)
TypeNoun
Rootyoga + māyā (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्गः; तृतीया एकवचनम् (instrumental); तत्पुरुषः (योगस्य माया)
pradakṣiṇāmcircumambulation
pradakṣiṇām:
Karma (object/कर्म)
TypeNoun
Rootpradakṣiṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया एकवचनम् (accusative)
prakurvantithey perform
prakurvanti:
Kriya (action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra√kṛ (धातु)
Formलट्-लकारः (present); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; बहुवचनम्
devamthe god (Śiva)
devam:
Karma (object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः; द्वितीया एकवचनम्
devyāḥfrom the goddess
devyāḥ:
Apadana (separation/source/अपादान)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; पञ्चमी एकवचनम् (ablative)
bahiṣkṛtamexcluded/kept outside
bahiṣkṛtam:
Visheshana (qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbahis + √kṛ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्गः; द्वितीया एकवचनम्; देवं विशेषयति

Narrator

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Radiant ṛṣis emerge mystically from a lotus-stalk and begin circumambulating Śiva; Devī is present yet veiled from their sight, emphasizing selective perception.

D
Deveśa (Śiva)
Ṛṣis
P
Padma (lotus)
Y
Yogamāyā
D
Devī

FAQs

The perfected sages honor Śiva through pradakṣiṇā, showing that reverence at a sacred kṣetra is itself a yogic act.

Prabhāsa-kṣetra, where Śiva is worshipped by siddha-like ṛṣis.

Pradakṣiṇā (circumambulation) of the deity, presented as a meritorious devotional practice.