Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

शृगाल गृधवायसाः परं प्रपातमादधुः । क्वचित्परे निशाचराः प्रपीतशोणितोत्कटाः । प्रतर्प्य चात्मनः पितॄन्समर्चयंस्तथा ऋषीन्

śṛgāla gṛdhavāyasāḥ paraṃ prapātamādadhuḥ | kvacitpare niśācarāḥ prapītaśoṇitotkaṭāḥ | pratarpya cātmanaḥ pitṝnsamarcayaṃstathā ṛṣīn

หมาไน แร้ง และกา พากันโถมลงมาเป็นอันมาก ในบางแห่ง นิศาจรอื่นๆ—ดุเดือดเพราะดื่มโลหิต—ได้บำรุงบรรพชน (ปิตฤ) ของตนให้พอใจ และบูชาฤๅษีทั้งหลายด้วยเช่นกัน

शृगालjackals
शृगाल:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशृगाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (छन्दसि/पाठभेदे रूपम्; सामान्यतः शृगालाः)
गृधवायसाःvultures and crows
गृधवायसाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगृध्र (प्रातिपदिक) + वायस (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्व; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
परम्great, intense
परम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘प्रपातम्’ इत्यस्य विशेषण
प्रपातम्a plunge/attack, swoop
प्रपातम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आदधुःthey made, they undertook
आदधुः:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + धा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद
क्वचित्somewhere, at times
क्वचित्:
Deśa-adhikaraṇa (Place adjunct/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; देश/प्रसङ्ग (adverb: ‘somewhere/sometimes’)
परेothers
परे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘अन्ये’ अर्थे
निशाचराःnight-roamers (demons)
निशाचराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिशा (प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
प्रपीतशोणितोत्कटाःfierce from having drunk blood
प्रपीतशोणितोत्कटाः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + पी (धातु) + शोणित (प्रातिपदिक) + उत्कट (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (determinative; ‘प्रपीतं शोणितं येषां/येन’ + उत्कट); प्रपीत = क्त (PPP) from √पी ‘to drink’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘निशाचराः’ इत्यस्य विशेषण
प्रतर्प्यhaving satisfied (fed)
प्रतर्प्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र + तृप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
आत्मनःof themselves, their own
आत्मनः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; स्वकीयार्थे
पितॄन्the ancestors (pitṛs)
पितॄन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
समर्चयन्worshipping, honoring
समर्चयन्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + अर्च् (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘परे/निशाचराः’ इत्यस्य विशेषणरूपेण
तथाlikewise
तथा:
Prakāra (Manner adjunct/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार (manner adverb)
ऋषीन्the sages
ऋषीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

Deductive (Prabhāsakṣetramāhātmya narrative voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Scavengers—jackals, vultures, crows—descend in swarms; rākṣasas, mouths crimson, perform grim ‘tarpaṇa’ gestures and offer worship to ṛṣis amid carnage.

N
Niśācaras
P
Pitṛs
Ṛṣis
Ś
Śṛgāla (jackals)
G
Gṛdhra (vultures)
V
Vāyasa (crows)

FAQs

Even amid chaos, the purāṇic world upholds obligations to pitṛs and ṛṣis—reminding that dharma includes reverence and offerings.

Prabhāsa-kṣetra in the Skanda Purāṇa’s Prabhāsakṣetramāhātmya.

Pitṛ-tarpaṇa (satisfying ancestors with offerings) and honoring Ṛṣis are referenced, though not laid out as a step-by-step injunction here.