Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

षोडशैव कला यास्ता गोपीरूपा वरानने । एकैकशस्ताः संभिन्नाः सहस्रेण पृथक्पृथक्

ṣoḍaśaiva kalā yāstā gopīrūpā varānane | ekaikaśastāḥ saṃbhinnāḥ sahasreṇa pṛthakpṛthak

โอ้ผู้มีพักตร์งาม กาลาทั้งสิบหกนั้นแลปรากฏเป็นรูปแห่งเหล่าโคปี แต่ละกาลาแยกย่อยออกไปเป็นพัน ๆ ประการ ต่างกันไปโดยสิ้นเชิง

षोडशsixteen
षोडश:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषोडशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-विशेषणम्; (अत्र) स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनानुगुणम्
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
कलाःdigits/phases
कलाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
याःwhich
याः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative)
ताःthose
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम
गोपीरूपाःin the form of gopīs
गोपीरूपाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगोपी + रूप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (गोपीरूपम्); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
वराननेO fair-faced one
वरानने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवर + आनन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (वरम् आननम् यस्याः); स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
एकैकशःone by one
एकैकशः:
Adhikarana (Adverbial/अधिकरण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootएक + एक + शस् (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्ययीभावः; क्रियाविशेषणम् (adverb)
ताःthey (those)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम
संभिन्नाःare divided/separated
संभिन्नाः:
Karma (Predicate in passive/कर्मणि विधेय)
TypeVerb
Rootसम्+भिद् (धातु) → संभिन्न (कृदन्त-भूतकर्मणि)
Formकृदन्तः (PPP), कर्मणि-प्रयोगे; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
सहस्रेणby a thousand (into a thousand)
सहस्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्
पृथक्separately
पृथक्:
Adhikarana (Adverbial/अधिकरण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)
पृथक्each separately
पृथक्:
Adhikarana (Adverbial/अधिकरण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्ययम्; पुनरुक्ति (reduplication for emphasis)

Skanda

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī (addressed as 'devi', 'varānane')

Scene: A visionary tableau: sixteen luminous lunar phases personified as gopīs, each radiating into countless distinct forms, like a mandala of devotion expanding into infinity.

G
Gopīs
K
Kalā (sixteen phases)
D
Devī (addressed as Varānane)

FAQs

Divine power is both one and many: a small canonical set (sixteen) can unfold into vast multiplicity, supporting expansive devotional imagination.

The verse occurs within Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, though it primarily elaborates the Gopī-kalā doctrine.

None explicit; it frames a theology useful for meditation and devotional recitation.