Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6
पूर्वं सा पुष्करे प्राप्ता पुष्करात्सा महानदी । पुष्करं कथ्यते व्योम पुष्करं कथ्यते जलम् । तेन तत्पुष्करं ख्यातं संनिधानं प्रजापतेः
pūrvaṃ sā puṣkare prāptā puṣkarātsā mahānadī | puṣkaraṃ kathyate vyoma puṣkaraṃ kathyate jalam | tena tatpuṣkaraṃ khyātaṃ saṃnidhānaṃ prajāpateḥ
แรกเริ่มนางมาถึงปุษกร แล้วจากปุษกร สายน้ำอันยิ่งใหญ่นั้นก็ไหลต่อไป ‘ปุษกร’ กล่าวกันว่าหมายถึงท้องฟ้า และ ‘ปุษกร’ ก็กล่าวกันว่าหมายถึงน้ำ ด้วยเหตุนั้น ปุษกรจึงเลื่องชื่อว่าเป็นสถานที่ประทับแห่งพระปรชาปติ
Sūta (deduced)
Tirtha: Puṣkara
Type: kund
Scene: Puṣkara lake under a vast sky: Gaṅgā’s current symbolically arriving first at Puṣkara; Prajāpati/Brahmā’s presence suggested by a lotus-seat motif; the words ‘sky’ and ‘water’ visually mirrored.
FAQs
Sacred places are not merely locations but ‘saṃnidhāna’—living zones of divine presence, understood through Purāṇic meaning and story.
Puṣkara is praised as the presence-place of Prajāpati and as a key station in the sacred course of the divine river.
No explicit rite is commanded here; it provides the theological basis for Puṣkara’s tīrtha-status (worthy of snāna and worship).