Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

तत्र कुण्डं महादेवि ह्यष्टपुष्करसंज्ञितम् । सर्व पापहरं देवि दुष्प्राप्यमकृतात्मभिः

tatra kuṇḍaṃ mahādevi hyaṣṭapuṣkarasaṃjñitam | sarva pāpaharaṃ devi duṣprāpyamakṛtātmabhiḥ

ณ ที่นั้น โอ้มหาเทวี มีสระศักดิ์สิทธิ์ชื่อว่า “อัษฏปุษกร” โอ้เทวี สระนี้ชำระบาปทั้งปวง แต่ผู้ไร้สำรวมและไร้วินัยย่อมเข้าถึงได้ยาก

tatrathere
tatra:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: there)
kuṇḍama sacred pond
kuṇḍam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkuṇḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति; एकवचन; विषय (there is a pond)
mahādeviO great goddess
mahādevi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā-devī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/indeed)
aṣṭapuṣkarasaṃjñitamcalled ‘Aṣṭapuṣkara’
aṣṭapuṣkarasaṃjñitam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭa-puṣkara-saṃjñita (प्रातिपदिक; अष्ट + पुष्कर + संज्ञित)
Formक्त (PPP from √jñā with sam-: संज्ञित ‘named’); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण (to kuṇḍam)
sarvaall
sarva:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया/प्रथमा; एकवचन; विशेषण (to pāpa)
pāpaharamsin-destroying
pāpaharam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpāpa-hara (प्रातिपदिक; पाप + हर)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण (sin-removing)
deviO goddess
devi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन
duṣprāpyamdifficult to attain
duṣprāpyam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdus-prāpya (प्रातिपदिक; दुष् + प्राप्य)
Formयत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: ‘hard to obtain’); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण (to kuṇḍam)
akṛtātmabhiḥby the unself-controlled (impure-minded)
akṛtātmabhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roota-kṛta-ātman (प्रातिपदिक; अ + कृत + आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; बहुवचन; करण/हेतु (by/for persons of unpurified self)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Aṣṭapuṣkara-kuṇḍa

Type: kund

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: A luminous sacred pond ringed by tīrtha-steps and bilva/ashoka trees; pilgrims with folded hands approach while a few figures symbolizing ‘akṛtātman’ turn away, unable to enter; subtle aura of sin being washed away in the water’s shimmer.

A
Aṣṭapuṣkara Kuṇḍa
D
Devī
P
Puṣkarāraṇya

FAQs

Sacred waters purify, but access to their full spiritual fruit is linked to inner refinement and self-discipline.

Aṣṭapuṣkara Kuṇḍa, a sin-removing sacred pond within/near Puṣkarāraṇya in the Prabhāsa Khaṇḍa itinerary.

The verse implies tirtha-sevana (approaching the kuṇḍa for purification, typically through snāna), while stressing eligibility through cultivated conduct.