Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 96

ततस्तां प्राह चार्वंगीं पिता नातिचिरोषिताम् । स्तुत्वा तु तनयां प्रेम्णा बहुमानपुरःसरम्

tatastāṃ prāha cārvaṃgīṃ pitā nāticiroṣitām | stutvā tu tanayāṃ premṇā bahumānapuraḥsaram

แล้วบิดาจึงกล่าวกับธิดาผู้มีอวัยวะงาม ผู้ซึ่งยังมิได้พำนักนานนัก ครั้นสรรเสริญบุตรีด้วยความรัก โดยมีเกียรติและความนับถือเป็นเบื้องหน้าแล้ว จึงเอ่ยถ้อยคำกับนาง

ततःthereafter
ततः:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then/thereafter)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्राहsaid to
प्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
चार्वङ्गीम्the beautiful-limbed one
चार्वङ्गीम्:
Karma (कर्म; संबोधनार्थे अपि)
TypeNoun
Rootचारु (प्रातिपदिक) + अङ्गी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘चार्वङ्गानि यस्याः सा’ (she who has beautiful limbs)
पिताfather
पिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
अतिtoo/overly
अति:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय)
Formपरिमाणवाचक-अव्यय (excessively/very)
चिरlong (time)
चिर:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (अव्ययीभाववत्), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘उषिताम्’ इत्यस्य विशेषणम् (not long)
उषिताम्who had stayed
उषिताम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवस् (धातु) → उषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘ताम्’ इत्यस्य विशेषणम्
स्तुत्वाhaving praised
स्तुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
तुindeed
तु:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (indeed)
तनयाम्daughter
तनयाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतनया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रेम्णाwith affection
प्रेम्णा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रेमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
बहुमानपुरःसरम्with respect in front/preceding (i.e., respectfully)
बहुमानपुरःसरम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial qualifier)
TypeAdjective
Rootबहुमान (प्रातिपदिक) + पुरःसर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः ‘बहुमानः पुरःसरः यस्य’ = respect as the forerunner; ‘स्तुत्वा’ (क्रियाविशेषणरूपेण) वा ‘प्राह’ इत्यस्य भावविशेषणम्

Narrator (contextual; likely Īśvara/Śiva continuing the narration in this adhyāya)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Pilgrim-audience within māhātmya frame

Scene: Viśvakarmā, after lovingly praising his fair-limbed daughter, prepares to speak a counsel; the moment is poised—tenderness turning into dharmic instruction.

P
pitā (Viśvakarmā, implied)
T
tanayā (Saṃjñā, implied)

FAQs

Dharma is conveyed through respectful speech and affectionate guidance within family relationships.

The broader frame is the glorification of Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsatīrtha region), though this verse itself is narrative setup.

No explicit ritual is prescribed here; the emphasis is on dhārmic conduct and respectful counsel.