Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 54

रुद्ररूपी विश्वरूपी स एव भुवनेश्वरः । पौर्णमास्यामुपोषित्वा ब्रह्माणं जगतां पतिम् । अर्चयेद्यो विधानेन सोऽश्वमेधफलं लभेत्

rudrarūpī viśvarūpī sa eva bhuvaneśvaraḥ | paurṇamāsyāmupoṣitvā brahmāṇaṃ jagatāṃ patim | arcayedyo vidhānena so'śvamedhaphalaṃ labhet

พระองค์ทรงเป็นรูปแห่งรุทระ เป็นรูปแห่งสากล—แท้จริงคือเจ้าแห่งโลกทั้งปวง ผู้ใดถืออุโบสถในวันเพ็ญ แล้วบูชาพระพรหม ผู้เป็นนายแห่งจักรวาล ตามพิธีอันถูกต้อง ผู้นั้นย่อมได้ผลแห่งอัศวเมธยัญ

रुद्ररूपीhaving Rudra’s form
रुद्ररूपी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरुद्र + रूपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—रुद्रस्य रूपी (having Rudra as form)
विश्वरूपीhaving the form of the universe
विश्वरूपी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्व + रूपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—विश्वस्य रूपी (universal-formed)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
भुवनेश्वरःlord of the world
भुवनेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभुवन + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—भुवनस्य ईश्वरः
पौर्णमास्याम्on the full-moon day
पौर्णमास्याम्:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपौर्णमासी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण (time-locative)
उपोषित्वाhaving fasted
उपोषित्वा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउप + वस् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया—‘उपवासं कृत्वा’
ब्रह्माणम्Brahmā
ब्रह्माणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
जगताम्of the worlds
जगताम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
पतिम्lord
पतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ब्रह्माणम् इति विशेषण/उपपद-सम्बन्धः
अर्चयेत्should worship
अर्चयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक
विधानेनaccording to the prescribed rite
विधानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; प्रकार/उपाय-करण
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अश्वमेधफलम्the fruit of the Aśvamedha sacrifice
अश्वमेधफलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअश्वमेध + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—अश्वमेधस्य फलम्
लभेत्would obtain
लभेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

Skanda (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Full-moon night at Prabhāsa: a fasting devotee performs orderly worship before Brahmā, while the deity is simultaneously hinted as Rudra and Viśvarūpa—cosmic form encompassing worlds; the moonlight and lamps heighten sanctity.

R
Rudra
B
Brahmā
P
Paurṇamāsī (full moon)
A
Aśvamedha
P
Prabhāsa

FAQs

Disciplined vrata (fasting) combined with rule-based worship magnifies merit, revealing the deity’s universal sovereignty.

Prabhāsakṣetra, where full-moon observances and worship are said to yield extraordinary sacrificial merit.

Upavāsa on Paurṇamāsī and vidhānena-arcana (procedural worship) of Brahmā, granting Aśvamedha-phala.