Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

धिकारं हृदये न्यस्य योकारं चाधरोष्ठके । योकारं च तथैवान्यमुत्तरोष्ठे न्यसेत्सुधीः

dhikāraṃ hṛdaye nyasya yokāraṃ cādharoṣṭhake | yokāraṃ ca tathaivānyamuttaroṣṭhe nyasetsudhīḥ

พึงวางพยางค์ ‘ธิ’ ไว้ในดวงหทัย แล้วตั้ง ‘โย’ บนริมฝีปากล่าง; และผู้รู้พึงวาง ‘โย’ อีกประการหนึ่งบนริมฝีปากบนเช่นเดียวกัน

धिकारम्the syllable ‘dhi’
धिकारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधिकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘धि’ इति वर्णविशेषः
हृदयेin the heart
हृदये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
न्यस्यhaving placed
न्यस्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootनि√अस् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्यय
योकारम्the syllable ‘yo’
योकारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘यो’ इति वर्णविशेषः
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अधरोष्ठकेon the lower lip
अधरोष्ठके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअधर-ओष्ठक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः: अधरः ओष्ठकः (lower lip)
योकारम्the syllable ‘yo’
योकारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
तथाthus/likewise
तथा:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
एवindeed/just
एव:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
अन्यम्another (one)
अन्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (योकारम् इत्यस्य)
उत्तरोष्ठेon the upper lip
उत्तरोष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर-ओष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः: उत्तरः ओष्ठः (upper lip)
न्यसेत्should place
न्यसेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि√अस् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सुधीःthe wise person
सुधीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसु-धी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: सु (शोभना) + धी (बुद्धिः)

Skanda (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A wise practitioner touches heart, then gently touches lower and upper lips; luminous ‘dhi’ glows at the heart and twin ‘yo’ glyphs shimmer on the lips like a seal of sacred speech.

P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

Devotional speech and inner intent are sacralized together—heart (intention) and lips (utterance) are ritually aligned.

Prabhāsa-kṣetra, in whose Māhātmya such worship-methods are transmitted.

Nyāsa: ‘dhi’ in the heart; ‘yo’ on the lower lip and another ‘yo’ on the upper lip.