Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 64

दक्षिणाग्निरहं ज्ञेयो गार्हपत्यो हरिः स्मृतः । ब्रह्मा चाहवनीयस्तु एवं सर्वं त्रिदैवतम्

dakṣiṇāgnirahaṃ jñeyo gārhapatyo hariḥ smṛtaḥ | brahmā cāhavanīyastu evaṃ sarvaṃ tridaivatam

จงรู้จักเราว่าเป็นทักษิณาคนิ; พระหริถูกระลึกว่าเป็นไฟคฤหปัตยะ. พรหมาเป็นไฟอาหวนียะ—ดังนี้สรรพสิ่งล้วนเป็นไตรเทวะโดยแท้

दक्षिणाग्निःDakṣiṇāgni (southern sacred fire)
दक्षिणाग्निः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (दक्षिणः अग्निः); पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (the southern fire, Dakṣiṇāgni)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (I)
ज्ञेयःis to be known (as)
ज्ञेयः:
Kriya-visheshana / Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभाव्य/विधेय कृदन्त (यत्-प्रत्यय; gerundive); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (to be known)
गार्हपत्यःGārhapatya (household fire)
गार्हपत्यः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootगार्हपत्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Gārhapatya fire)
हरिःHari (Viṣṇu)
हरिः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Hari/Viṣṇu)
स्मृतःis regarded
स्मृतः:
Kriya-visheshana / Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (is remembered/considered)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Brahmā)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
आहवनीयःĀhavanīya (offering fire)
आहवनीयः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootआहवनीय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Āhavanīya fire)
तुand/indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle: but/indeed)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: thus)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (all/entire)
त्रिदैवतम्the threefold divinity (triad of gods)
त्रिदैवतम्:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + दैवत (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (त्रीणि दैवतानि); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (the triad of deities)

Śiva

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somnātha)

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Three altars with distinct fires: āhavanīya (east) linked to Brahmā, gārhapatya (west/household) linked to Viṣṇu, dakṣiṇāgni (south) linked to Śiva; flames rise and merge into one column of light before Somnātha liṅga.

Ś
Śiva
H
Hari (Viṣṇu)
B
Brahmā
D
Dakṣiṇāgni
G
Gārhapatya
Ā
Āhavanīya

FAQs

Vedic ritual symbols (the three fires) point to a unified divine reality expressed as the Trimūrti.

Prabhāsa-kṣetra, whose māhātmya integrates Vedic ritual symbolism into tīrtha greatness.

The verse references the three sacred fires but does not prescribe a specific yajña; it offers a symbolic identification for contemplation.