Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 70

हृदयस्थे च चक्रांके पूतो भवति तत्क्षणात् । नोपसर्पंति तं भीता दूताः कृष्णायुधं तदा । वैष्णवं लोकमा प्नोति नात्र कार्या विचारणा

hṛdayasthe ca cakrāṃke pūto bhavati tatkṣaṇāt | nopasarpaṃti taṃ bhītā dūtāḥ kṛṣṇāyudhaṃ tadā | vaiṣṇavaṃ lokamā pnoti nātra kāryā vicāraṇā

เมื่อรอยตราจักรสถิตอยู่ในดวงใจ ผู้นั้นย่อมบริสุทธิ์ในบัดดล ครั้นนั้นเหล่าทูตผู้หวาดกลัวก็ไม่กล้าเข้าใกล้ เพราะมีอาวุธของพระกฤษณะอยู่ เขาย่อมถึงโลกไวษณพ—ไม่จำเป็นต้องไตร่ตรองอีก

hṛdaya-sthewhen (it is) in the heart
hṛdaya-sthe:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Roothṛdaya (प्रातिपदिक) + stha (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; हृदयस्थे = ‘हृदये स्थिते’ (locative singular; used adjectivally)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
cakra-aṅkein the discus-mark
cakra-aṅke:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootcakra (प्रातिपदिक) + aṅka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; चक्राङ्के = ‘चक्रस्य अङ्के/चिह्ने’ (in the mark/sign of the discus)
pūtaḥpurified
pūtaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootpūta (कृदन्त; √pū ‘पू’ शुद्धौ, क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
bhavatibecomes
bhavati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
tat-kṣaṇātat that very moment
tat-kṣaṇāt:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + kṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; पञ्चमी-अर्थे अव्यय (ablatival adverb) = ‘तत्क्षणात्’ (immediately)
nanot
na:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
upasarpaantiapproach
upasarpaanti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-√sṛp (सृप्)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्पन्ति (they approach)
tamhim
tam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (pronoun)
bhītāḥafraid
bhītāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhīta (कृदन्त; √bhī ‘भी’ भय, क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; दूताः इति विशेषण
dūtāḥmessengers
dūtāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन
kṛṣṇa-āyudhamKrishna’s weapon
kṛṣṇa-āyudham:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक) + āyudha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘कृष्णस्य आयुधम्’ (Krishna’s weapon)
tadāthen
tadā:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
vaiṣṇavamVaishnava (of Vishnu)
vaiṣṇavam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootvaiṣṇava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; लोकम् इति विशेषण
lokamworld/realm
lokam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन
āpnotiattains
āpnoti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√āp (आप्)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
nanot
na:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
atrahere/in this matter
atra:
Deśa (Place/देश)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
kāryāto be done/necessary
kāryā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkārya (कृदन्त; √kṛ ‘कृ’ + यत्)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेयविशेषण (predicative)
vicāraṇāconsideration/inquiry
vicāraṇā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvicāraṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

Narrative voice (contextual Purāṇic narrator within Dvārakā Māhātmya; specific speaker not explicit in this excerpt)

Tirtha: Cakrāṅka-hṛdaya-sannidhi (inner Sudarśana)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A devotee with a glowing cakra at the heart stands protected; shadowy messengers recoil in fear; above, a path opens to the Vaiṣṇava world with Hari’s radiance.

C
Cakrāṅka
K
Kṛṣṇa
K
Kṛṣṇāyudha
D
Dūtāḥ
V
Vaiṣṇava Loka

FAQs

Inner devotion (heart-centered) united with Vaiṣṇava sanctification is portrayed as immediate purification and protection, culminating in a divine realm.

The promise is taught within Dvārakā Māhātmya, linking Dvārakā’s Vaiṣṇava holiness to the devotee’s heart as a living tīrtha.

To bear/enshrine the cakrāṅka as a sacred sign, emphasizing heart-centered devotion to Kṛṣṇa.